• info@dr-azarakhsh.com
  • تماس با ما: 32248378(086)
  • اراک، عباس آباد، مقابل هلال احمر، خیابان عضد، ساختمان پزشکان میراحمد، طبقه چهارم

بایگانی برچسب: s

۱۵ اسفند ۱۳۹۶

عصب کشی یا درمان ریشه چیست؟

عصب کشی یا درمان ریشه به فرایندی گفته می‌شود که در آن بافت‌های داخل دندان تخلیه شده و دندان پاکسازی  می‌شود. علت نیاز به عصب کشی، التهاب و عفونت فضای داخلی دندان است که به آن پالپ گفته می‌شود. در صورتی که عواملی مانند پوسیدگی عمیق باعث آسیب دیدن پالپ شوند، تنها راه درمان تخلیه محفظه پالپ است. در صورت عفونت گسترش پیدا کرده و به ریشه دندان‌های مجاور، استخوان پیرامون و حتی جریان خون گسترش می‌یابد. هنگامی که با دندان درد به دندانپزشک مراجعه می‌کنید، ممکن است مشکلتان تنها چند دستور ساده برطرف شود و یا مجبور به عصب کشی و یا حتی کشیدن دندان باشید. روش درمان بستگی به علت دندان درد دارد.

شکل- عصب کشی دندان
شکل- عصب کشی دندان

تشخیص نیاز به عصب کشی چگونه است؟

هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید، دندان‌پزشک پس از شنیدن صحبت‌های شما در مورد علائم و نگرانی‌های تان، دهان شما را معاینه کرده و احتمالاً آزمایش‌هایی برای تأیید تشخیص توصیه می‌کند. به این ترتیب مشخص می‌شود آیا نیاز به عصب کشی دارید یا خیر.

روش‌های معاینه و تشخیص نیاز به عصب ‌کشی دندان

  • عکس پرتوی ایکس
  • بررسی و شناسایی دملهای مداوم یا مکرر لثه
  • شناسایی تغییر رنگ دندان
  • نمایان شدن عصبهای دندان
  • تست دق یا ضربه
  • تست سرما و گرما
  • تست الکتریکی
  • بی ‌حسی انتخابی
  • تست حفره

معمولا تمام روش‌های گفته شده برای معاینه دندان استفاده نمی‌شود و ضرورتی ندارد همه این روش‌ها انجام شوند. همچنین توجه داشته باشید دندانی که نیاز به عصب کشی دارد لزوماً نباید دمل در لثه ایجاد کرده باشد یا باعث تغییر رنگ دندان شده باشد بلکه حتی ممکن است درد هم ایجاد نکند. در بیشتر موارد حتی یکی از روش‌های نام برده مانند عکس پرتوی ایکس می‌تواند اطلاعات کاملی در مورد دندان در اختیار دندانپزشک قرار دهد. با این حال برای تأیید و وضعیت ممکن است از چند روش دیگر بهره برده شود.

عکس پرتوی ایکس
عکس پرتوی ایکس
  • عکس پرتوی ایکس

گاهی اوقات ممکن است دندانی که دچار مشکل شده هیچ درد و تورمی ایجاد نکند بنابراین شما متوجه نیاز فوری دندان به درمان نمی‌شوید. به همین علت چکاپهای منظم دندانپزشکی اهمیت دارد. در عکس‌های پرتوی ایکس بسیاری از مشکلات دندانی حتی اگر در مراحل اولیه باشند شناسایی می‌شوند و به سرعت تحت درمان قرار می‌گیرند، بدون این که نیاز به درمان‌های پیچیده و تهاجمی داشته باشند.

عکس پرتوی ایکس مشکلات زیادی را بر اساس میزان عبور پرتو مشخص می‌کند. نفوذ پذیری بافت‌های مختلف در مقابل پرتوی ایکس متفاوت است و همین موضوع باعث شناسایی انواع ساختارها و ضایعات دهانی می‌شود. برای مثال ممکن است نوک ریشه دندان بافت مدور متفاوتی را نشان دهد که نشان دهنده آبسه است. همچنین تغییرات استخوان به علت عفونت داخل دندان در این تصاویر مشخص می‌شود. با این حال توجه داشته باشید عکس‌های پرتو ایکس همیشه به صورت صد در صد نمی‌تواند یافته عصب کشی دندان را نشان دهد. از طرفی عناصر مشکوکی ممکن است در عکس دیده شود در حالی که هیچ مشکل آسیب‌ شناختی ندارد. بنابراین استفاده از این روش در ترکیب با روش‌های دیگر بسیار مطمئن‌تر خواهد بود.

  • دمل لثه

یکی دیگر از نکات مهم که دندانپزشک هنگام معاینه دهان به آن توجه می‌کند، وجود یا عدم وجود دمل در لثه است که در دندانپزشکی به آن فیستول (fistulous tract) گفته می‌شود. در حقیقت دمل لثه یا فیستول به ترشحات چرکی گفته می‌شود که عفونت داخل دندان را به سمت دهان هدایت کرده و به جای نفوذ به بافت‌های نرم اطراف دندان در دهان تخلیه می‌شود. بنابراین در این حالت چرک داخل دندان راهی به بیرون پیدا کرده است. همچنین ممکن است چرک تجمع یافته در داخل دندان وارد بافت‌های نرم شده و باعث تورم شود. در صورتی که مسیر تخلیه چرک مسدود شده باشد، معمولاً به جای تخلیه و ترشح آن به داخل دهان، شاهد تورم لثه خواهیم بود. در هر حالت معمولاً این نواحی به لمس حساس هستند اما لزوماً تجربه این وضعیت به معنی نیاز به عصب کشی نیست. در برخی موارد ضایعات مشابهی ایجاد می‌شود که در اثر عفونت لثه اتفاق افتاد است و ربطی به پالپ دندان ندارد.

  • تغییر رنگ دندان

هنگامی که دندان دچار تغییر رنگ می‌شود معنی آن ایجاد تغییراتی در فضای عصبی داخل دندان است. در بسیاری از موارد تغییر رنگ دندان نشان ‌دهنده نیاز به عصب کشی می‌باشد. اغلب تغییر رنگ دندان به عنوان یکی از پیامدهای نوعی ضربه دیدن یا ترومای دندان است. جالب است بدانید در برخی موارد ممکن است ۱۰ سال طول بکشد تا تغییر رنگ اتفاق بیفتد. توجه داشته باشید تغییر رنگ دندان ممکن است همراه با دندان درد و یا تورم لثه نباشد . از طرفی سیاه شدن دندان همیشه به معنی نیاز به عصب کشی نیست. این نشانه باید همراه با علایم دیگر باشد تا بتوان علت آن را به صورت دقیق تشخیص داده و درمان نمود.

  • نمایان شدن عصب ها

از آنجایی که نمی‌توان به راحتی مشخص کرد عصب دندان چقدر به سطح دندان نزدیک است، نمایان شدن عصب حتی ممکن است در اثر اشتباهات دندان‌پزشکی نیز اتفاق بیفتد. در این موارد باید عصب کشی انجام شود چرا که نمایان شدن عصب ها باعث تخریب بافت‌ها در آینده خواهد شد. همان طور که پیش‌تر گفته شد عصب ها و رگهای خونی در بخش داخلی دندان که به آن پالپ گفته می‌شود قرار دارند.

  • تست پالپ

عکس‌های پرتوی ایکس، دمل لثه، تغییر رنگ دندان و نمایان شدن عصب نشانگرهای اصلی نیاز به عصب کشی دندان هستند. با این حال ممکن است دندان‌پزشک با استفاده از یک یا چند روش تست پالپ نیاز به عصب کشی دندان را تأیید نماید. تست‌هایی که برای ارزیابی وضعیت آسیب‌دیدگی پالپ و نیاز به عصب کشی انجام شود عبارتند از:

  • ضربه زدن به دندان
  • قرار دادن دندان در معرض محرک داغ یا سرد
  • بی ‌حسی انتخابی
  • تست حفره
  • تست الکتریکی
  • عکس پرتوی ایکس در زوایای مختلف

 

 

۷ اسفند ۱۳۹۶

 

سیگار کشیدن و درمان ریشه ( عصب کشی )

تحقیقات نشان می‌دهد افراد سیگاری بیشتر دچار مشکلات نیازمند عصب‌ کشی دندان می‌شوند. عصب‌ کشی یا درمان ریشه ( Root canal) زمانی انجام می‌شود که پالپ دندان که حاوی عصب ها و رگهای خونی است دچار عفونت و التهاب می‌شود. در عصب‌ کشی بافت‌های عفونی برداشته شده و محفظه خالی پالپ تمیز و ضد عفونی می‌شود. در نهایت پالپ و ریشه با مواد مخصوصی پر می‌شود تا از عفونت مجدد جلوگیری گردد. پژوهشگران بیان می‌دارند یافته ‌های آنها نشان می‌دهد مردانی که سیگار می‌کشند تقریباً دو برابر افرادی که اصلاً سیگار نمی‌کشند نیاز به درمان ریشه و عصب‌ کشی پیدا می‌کنند. این پژوهش بر روی مردان انجام شده است اما احتمالا نتایج آن را میتوان به زنان نیز تعمیم داد.

پژوهشگر این مقاله الیزابت کرایل کی، پروفسور بخش سلامت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه بوستون است. او و همکارانش داده‌ های به‌ دست ‌آمده از بررسی ۸۱۱ مرد را در مدت ۲۸ سال جمع آوری و آنالیز نموده ‌اند. این پژوهش در اواخر دهه ۶۰ میلادی آغاز شده بود. متوسط سن افراد شرکت‌ کننده ۴۸ سال بود و غالباً افراد سفید پوست از طبقه متوسط بودند. این افراد هر سه سال تحت معاینه کامل دندانپزشکی قرار گرفته و عکس پرتوی ایکس از دندان‌هایشان گرفته می‌شد. همچنین عادت سیگار کشیدن نیز در پرونده آنها ثبت می‌شد. در بین تمامی شرکت ‌کنندگان، حدود ۲۳۰ مرد اصلا سیگار نمی‌کشیدند و ۴۴۰ نفر سیگاری بودند.

محققان با عکس پرتوی ایکس، دندان شرکت کننده‌ها را بررسی کردند تا وضعیت مجرای ریشه دندان‌ها را مشخص کنند. در این بررسی‌ها مشخص شد ۹۹۸ دندان در این مدت تحت عصب کشی قرار گرفته است. این دندانها متعلق به ۳۸۵ نفر بودند بنابراین بسیاری از افراد بیش از یک عصب ‌کشی داشته اند. در بین افرادی که هنوز سیگاری بودند، آنهایی که بیش از ۱۲ سال سیگار کشیده بودند بیشتر عصب ‌کشی داشتند. افرادی که هنوز سیگاری بودند اما تعداد سال‌هایی که سیگار کشیده اند، کمتر بوده است کمتر نیاز به عصب‌ کشی پیدا کرده بودند اما احتمال عصب‌ کشی در آنها بیشتر از افرادی بود که اصلا سیگار نکشیده بودند.

در این پژوهش مشخص شد ترک سیگار و پایبندی به عدم مصرف سیگار در کاهش نیاز به عصب ‌کشی مؤثر است. پژوهشگر این مقاله می‌گوید: خبر خوب برای افرادی که سیگار می‌کشند این است که در صورتی که مصرف سیگار را کنار بگذارند احتمال نیاز به درمان عصب ‌کشی در آنها کاهش پیدا می‌کند. مردانی که به مدت نه سال یا بیشتر از آن سیگار را کنار گذاشتند احتمال نیاز به عصب ‌کشی در آنها تقریباً مشابه افراد غیر سیگاری است.

تاثیر دخانیات و سیگار بر درمان ریشه دندان
تاثیر دخانیات و سیگار بر درمان ریشه دندان

وظیفه دندانپزشکان در قبال بیماران سیگاری

تمام دندانپزشکان باید از بیماران خود بپرسد آیا سیگار می‌کشند یا نه، و در صورتی که چنین است باید ببینند آیا بیمار می‌خواهد سیگار را ترک کنند یا خیر. دندانپزشکان می‌توانند چسب نیکوتین و سایر انواع محصولات ترک سیگار را در اختیار بیماران قرار دهند و یا آنها را به کلینیک‌های ترک سیگار ارجاع دهند. عکس پرتوی نمی‌تواند نشان دهد چرا فرد سیگاری بیشتر در خطر نیاز به عصب ‌کشی قرار دارد. بنابراین در این پژوهش نمی‌توان مشخص کرد چه مکانیسم‌ بیولوژی عامل آن است. در زمینه چند احتمال مطرح است:

  • سیگار مقابله با عفونت را برای بدن سخت می‌کند
  • سیگار التهاب را افزایش می‌دهد
  • آسیب‌های ناشی از سیگار باعث اختلال در گردش خون و کاهش اکسیژن‌ رسانی می‌شود

پژوهشگران بیان می‌دارند یافته ‌های این مقاله تایید میکند سیگار یکی از عوامل بیماری‌های دهان و دندان است. مردانی که سیگار می‌کشند بیشترین میزان عصب ‌کشی را به خود اختصاص می‌دهند و افرادی که اصلاً سیگار نمی‌کشند و یا افرادی که مدت طولانی است سیگار را کنار گذاشته اند، حداقل تعداد عصب‌ کشی را دارند. احتمالاً این یافته ‌ها در مورد زنان نیز صادق است. با این حال پی بردن به آن دشوارتر است چرا که از نظر تاریخی زنان مدت زیادی نیست که سیگار می‌کشند و شدت آن نیز به اندازه مردان نبوده است.

۲۹ بهمن ۱۳۹۶

ساختار دندان

پالپ به بخش مرکزی دندان گفته می‌شود که حاوی رگهای خونی و عصب ها و بافت همبند می‌باشد. اگر چه پالپ با لایه عاج و مینا محافظت می‌شود اما بر اثر عوامل مختلف مانند پوسیدگی عمیق، ترک ‌خوردگی و وارد آمدن ضربه ممکن است پالپ دچار آسیب ‌دیدگی شود. عامل بیماری‌ها و مشکلات پالپ ممکن است باکتریایی، فیزیکی، شیمیایی و یا تشعشع باشد. به طور کلی بیماری‌های پالپ چند دسته کلی تقسیم می‌شوند.

مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

پالپیت

پالپیت به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود. علت آن ممکن است پوسیدگی دندان، تروما یا درمان‌های مکرر دندانپزشکی باشد. نشانه اصلی پالپیت دندان درد است. پالپیت در ابتدا به صورت برگشت پذیر بوده و آسیب ماندگار در پالپ ایجاد نمی‌کند بلکه با درمان مناسب می‌توان پالپ را نجات داد. اما در صورتی که در این مرحله درمان نشود، بیماری پیشروی کرده و به پالپیت برگشت ‌ناپذیر تبدیل می‌شود که در این صورت نمی‌توان با پر کردن دندان آن را درمان نمود. در این مرحله پالپ دچار نکروز شده و در صورت عدم درمان منجر به عفونت پیرامون نوک ریشه دندان می‌شود. پالپیت برگشت پذیر ممکن است حاد و یا مزمن باشد. پالپیت حاد علائمی ایجاد می‌کند اما پالپیت مزمن بدون علامت است. پالپیت برگشت ‌ناپذیر در صورتی‌ که حاد باشد با واکنش غیر طبیعی دندان به محرک‌های سرد یا داغ مشخص می‌شود و در صورتی ‌که مزمن باشد بدون علامت است.

مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

تخریب یا دژنراسیون پالپ

این وضعیت معمولاً در افراد سالمند دیده می‌شود و در شرایطی اتفاق می‌افتد که دندان دائماً در معرض محرک‌های خفیف قرار دارد. عامل تحریک دندان ممکن است فرسایش دندان، وجود باکتری‌ها و موارد دیگر باشد. در صورتی که این وضعیت پیشروی کند ممکن است باعث تغییر رنگ دندان شده و دیگر دندان به هیچ محرکی واکنش نشان ندهد. تخریب پالپ ممکن است به دو صورت زیر اتفاق بیفتد:

  • کلسیتی شدن پالپ یا سنگ پالپی علت سنگی شدن پالپ مشخص نیست و شواهدی وجود ندارد که نشانه دهد این وضعیت مرتبط با اختلال سیستمی یا پالپی باشد. اندازه سنگها ممکن است در حد ذرات میکروسکوپی تا توده های بزرگ کلسیتی که تقریبا تمام محفظه پالپ را درگیر کرده است، متغیر باشد. این وضعیت را میتوان از روی عکسهای رادیوگرافی شناسایی کرد.
  • موارد دیگر تعیین شده با تشخیص هیستوپاتولوژی
مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

نکروز پالپ

نکروز به مرگ سلول‌ها گفته می‌شود و نکروز پالپ به معنی مرگ پالپ دندان است. نکروز ممکن است تمام پالپ را در بر بگیرد و یا تنها بخشی از آن را درگیر کند. نکروز ممکن است در اثر التهاب و یا به علت جراحت اتفاق بیفتد.

۱۰ بهمن ۱۳۹۶

مشکلات و بیماریهای پالپ

دندان‌ها در حالت طبیعی حاوی رگهای خونی و عصبها می‌باشند که در داخل دندان در محفظه ‌ای به نام پالپ قرار گرفته ‌اند. پالپ تنها بخش زنده دندان است که در دوران رشد مسئول رساندن مواد مغذی به دندان می‌باشد. گاهی اوقات در اثر عوامل مختلفی ممکن است پالپ دچار بیماری شده و نیازمند درمان شود. در اکثر موارد پالپ آسیب دیده باید تخلیه شود تا عفونت به بخش‌های دیگر گسترش پیدا نکند. به این فرایند درمان ریشه (روت کانال) یا عصب‌ کشی گفته می‌شود.

عواملی که باعث بیماری پالپ دندان میشوند

  • آسیب‌های مداوم

هر گونه تحریک یا آسیب لایه عاج که در طول عمر هر کسی اتفاق می‌افتد، تأثیر تجمعی داشته و بر ظرفیت بازسازی و ترمیم پالپ تأثیر می‌گذارد. منشأ بیماری پالپ عمدتاً عفونت است اما ممکن است عواملی مانند تغییرات مکانیکی، دمایی، شیمیایی یا اسمزی یا سمی نیز باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • پوسیدگی دندان

به محض این که پوسیدگی دندان لایه مینا را از بین برده و به عاج دندان برسد، سموم حاصل از فعالیت باکتری‌ها و مواد آسیب ‌زا از طریق توبولهای عاج نفوذ کرده و وارد فرایندهای ادنتوبلاست میشوند که این امر منجر به پسرفت لایه ادنتوبلاست پالپ ایجاد می‌کنند. در واکنش به این تحریک، پالپ عاج آزرده یا  ( irritation dentine) ایجاد میکند. در صورتی که پوسیدگی پیشروی کند و به بخشی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارد برسد و هم‌زمان لایه محافظ عاج آزرده داخل پالپ از دست رفته باشد یا پوسیدگی به سرعت پیشرفت کرده و به عاج آزرده تازه تشکیل شده برسد، پالپیت حاد ایجاد میشود.

در برخی شرایط این التهاب حاد می‌تواند به نکروز پالپ ( مردن دندان) منتهی شود. گسترش بیشتر پوسیدگی همراه با تهاجم باکتری‌ها از ضایعات پوسیدگی به داخل پالپ، به نکروز عفونی تمامی پالپ ختم می‌گردد.

  • عوامل حاصل از درمان های دندانپزشکی

برخی اقدامات درمانی ممکن است باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • دست‌کاری مکانیکی مواد سخت دندان

در حین آماده‌ سازی دندان، توبولهای متعدد عاج نمایان شده و فرآیند ادنتوبلاست در سطح زخم عاج متوقف می‌شود. باز شدن مکانیکی توبولهای عاج و تغییر فشار داخل پالپ باعث می‌شود مایعات داخل دندان از طریق توبولهای عاج به سطح باز عاج جریان پیدا کند که در نتیجه آن پالپ دچار بی آبی و خشکی می‌شود. به علت ترشح مایعات داخل پالپ به سطح باز عاج، ممکن است ادنتوبلاست به شکل منفعل به توبولهای عاج انتقال یابد.

  • جراحات مربوط به آماده‌سازی دندان

به دلیل آماده ‌سازی دندان، لایه عاج ممکن است تحت حرارت زیاد قرار گرفته و یا حتی بسوزد. در موارد شدید تاول‌های سوختگی در پالپ شکل می‌گیرند که نشان دهنده تغییرات واکوئل مانند هستند. به طور کلی آسیب‌های ناشی از آماده سازی دندان مانند حرارت زیاد همیشه در ناحیه ادنتوبلاست اتفاق می‌افتد. بنابراین پیامد جراحات حاصل از آماده ‌سازی عاج، ممکن است پالپیت حاد یا مزمن باشد. پالپیت مزمن ممکن است منجربه نکروز پالپ شود، حتی در صورتی که در ابتدا علایم بسیار کمی داشته و یا هیچ علامتی ایجاد ننموده باشد.

  • مواد پر کننده دندان

مواد مختلفی که برای پر کردن دندان استفاده می‌شود ممکن است باعث آسیب‌های شیمیایی پالپ دندان شود به خصوص در صورتی که لایه عاج باقی مانده بین پوسیدگی و پالپ نازک باشد.

  • چسب مخصوص دندانپزشکی

چسبهای سنگ و سیلیکات به وضوح به پالپ آسیب وارد میکنند.

  • پرشدگی آمالگام

در صورتی که پوسیدگی دندان به یک سوم میانی عاج و یا حتی نزدیک‌تر به پالپ رسیده باشند باید پر کننده آمالگام را تنها پس از استفاده از محافظ مناسب عاج استفاده نمود.

  • پرشدگی کامپوزیت

این که آیا مواد کامپوزیت آسیبی به پالپ وارد می‌کنند یا خیر در حال حاضر مورد بحث است. اکثر دندانپزشکان اتفاق ‌نظر دارند که این ماده پر کننده دندان ممکن است باعث التهاب مزمن و حتی نکروز پالپ شود. بنابراین هنگام پر کردن دندان با کامپوزیت در موارد پوسیدگی عمیق باید محافظت از پالپ انجام شود.

هنگامی که رزین کامپوزیت در ترکیب با چسب عاج مورد استفاده قرار می‌گیرد، ارزیابی آسیب احتمالی که ممکن است به پالپ دندان وارد شود متفاوت است. چسب عاج در تماس با بافت پالپ ماده ای سیتوتوکسین به شمار می‌آید بنابراین نباید در تماس مستقیم با پالپ قرار بگیرد. حتی در صورتی که لایه عاج سالم و دست نخورده باشد، ترکیبات چسب عاج ممکن است به پالپ نفوذ کند بنابراین بخش‌هایی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارند، باید پیش از استفاده از این مواد به صورت موضعی با محافظت از پالپ تحت درمان قرار بگیرند.

  • درمان‌های ارتودنسی

گاهی اوقات ممکن است درمان‌های ارتودنسی منجر به آسیب‌های گسترده پالپ شوند. در شرایطی چنین اتفاقی رخ می‌دهد که فشار وارد شده به آنها بیش از حد تحمل آنها باشد. رشته های عروقی عصبی که از طریق فورامن نوک ریشه وارد پالپ می‌شوند، باید بتوانند حرکت دندان هنگام اعمال نیرو توسط وسیله ارتودنسی و درنتیجه جابه‌جایی نوک ریشه را دنبال کنند. در غیر صورت ممکن است اتصال عصبها و رگهای خونی با پالپ در نوک ریشه تحت فشار قرار گرفته و دچار اختلال شده و یا به طور کامل قطع شود. در این صورت خون رسانی به پالپ متوقف شده و در نتیجه بافت‌های پالپ می‌میرند (نکروز).

  • ساییدگی و فرسایش فیزیکی

ساییدگی و فرسایش فیزیکی به معنی از دست رفتن مواد سخت دندان به واسطه تماس دندان‌های بالا و پایین با یکدیگر است و ممکن است باعث آسیب‌های ماندگار شود. هنگامی که براثر دست رفتن ساختار فیزیکی دندان، توبولهای عاج نمایان می‌شود، سموم و مواد دیگر داخل حفره دهان از طریق این توبولها وارد پالپ شده و باعث التهاب آن می‌شود. از نظر فیزیولوژی پالپ برای محافظت از خود در مقابل این مواد آسیب‌زا، عاج اطراف توبولی یا پری توبولار (peritubular ) تولید می‌کند.

  • ضربه و تروما دندان

علاوه بر آسیب‌هایی که به بافت‌های پیرامون ریشه وارد می‌شود، ضربه‌ هایی که به دندان وارد می‌شود به پالپ نیز آسیب وارد می‌کند. بنابراین تغییراتی در پالپ ایجاد می‌شود که ممکن است به مرگ کامل بافت‌های پالپ خاتمه یابد. فرایندهای جذب مانند گرانولوم داخلی نیز ممکن است پس از ضربه دیدن دندان اتفاق بیفتد.

  • ترک ‌خوردگی دندان

برخی از موارد ترک‌ خوردگی ممکن است باعث پالپیت مزمن و گاهی اوقات پالپیت حاد شود.

۳۰ دی ۱۳۹۶

پولیپ دندان چیست؟  

پولیپ پالپ دندان (dental pulp polyp) یا پالپیت هایپرپلازی بلند مدت به بافتهای ملتهب متورم صورتی رنگی گفته میشود که از طریق حقره ای در سطح بیرونی دندان، از داخل دندان بیرون زده و به فضای داخل دهان رو به گسترش است. در مرحله ای ممکن است سطح پوشیده روی دندان نهفته، باز شود.

این رشد غیر طبیعی بافتها برگشت پذیر نیست و با درمان دارویی برطرف نمیشود. درمان متداول پولیپ پالپ دندان، درمان ریشه همراه با قرار دادن روکش دندان است. دندانی که به شدت تحت تاثیر پولیپ قرار گرفته باشد، باید کشیده شود. سپس با استفاده از پروتزهای دندانی مانند ایمپلنت زیبایی و عملکرد به دندان باز میگردد.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

چه عواملی باعث تشکیل پولیپ دندان میشوند؟

پولیپ دندان غالبا در اثر پوسیدگی در یک دندان بزرگ مانند دندان عقل و عدم درمان به موقع آن اتفاق می‌افتد. پولیپ دندان معمولاً در دندان آسیاب بزرگ دوم دائمی یا گاهی دندان آسیاب بزرگ اول دائمی ایجاد می‌شود. علت آن این است که معمولا این نوع دندانها بیشتر از دندان‌های دیگر در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند و آسیب می‌بینند. این وضعیت در شرایطی ایجاد میشود که دندان‌ها در سنی که گردش خون هنوز در ریشه دندان به خوبی برقرار است، دچار پوسیدگی گسترده شده اند. این نشان می‌دهد در واقع این فرایند در اوایل زندگی (کودکی) شروع می‌شود اگر چه خود ضایعه ممکن است بعدها دیده شود. ادامه یافتن فعالیت باکتریهای مضر که باعث ایجاد پوسیدگی شده اند، منجر به ناراحتی و تورم پالپ داخل دندان میشود.

عامل دوم تشکیل پولیپ دندان، آسیب دیدگی دندان در شرایطی است که پر شدگی یا روکش دندان استفاده نشده است.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

ظاهر پولیپ دندان چگونه است؟

مشخصه های پولیپ دندان بسیار متغیر است و ممکن است از لمس ابریشمی و صاف تا اسفنجی یا غده غده تجربه شود.

رنگ پولیپ پالپ دندان از صورتی مایل به سفید تا قرمز پر رنگ میتواند باشد.

معمولا وجود پولیپ متورم هنگامی مشخص میشود که از داخل دندان (از یک ضایعه پوسیدگی) بیرون میزدند.

ضایعه به صورت یک توده خونریزی دهنده گرانولی در حال رشد از دندان آشکار میشود. زخم سطح این ناحیه ممکن است با رنگ خاکستری تا سفید دیده شده و یا ممکن است سطح آن رنگ یکدست داشته و مشابه مخاط مجاور دیده شود.

لمس پولیپ غالبا منجر به خونریزی جزئی شده و هیچ ناراحتی ایجاد نمیکند.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

عوامل زمینه ساز پولیپ دندان

 

عدم دسترسی به درمان‌های دندانپزشکی این وضعیت در کشورهای در حال توسعه شایع‌تر است و در کشورهایی که مردم به مراقبت‌های دندانپزشکی، دسترسی بیشتری دارند کمتر دیده می‌شود.

قومیت و نژاد – بروز این وضعیت در تمام قومیت‌ها و نژادها به یک اندازه است. با این حال افرادی که از نظر موقعیت اجتماعی اقتصادی در سطح پایین‌تری قرار دارد و دسترسی محدودی به درمان‌های دندانپزشکی دارند بیشتر دچار پولیپ دندان میشوند.

جنسیت جنسیت نقشی در این ضایعه دهانی ندارد.

سن این ‌مشکل پالپ دندان تقریباً منحصراً در کودکان و جوانان اتفاق می‌افتد. علت این است که مقاومت بالای بافتی در این گروه سنی وجود دارد که باعث میشود در اثر واکنش محافظتی غیر طبیعی پالپ، این محفظه سوراخ شود. معمولا بافتها از ضایعه پوسیدگی دندان بیرون میزنند.

پولیپ ممکن است در دندان‌های شیری و یا دندان‌های دائمی دیده شود. بیشتر مواردی که در آنها تروما عامل مسبب این وضعیت در دندان‌های شیری جلویی است، در کودکان دو ساله یا کوچک‌تر دیده می‌شود.

علائم پولیپ دندان

این وضعیت به طور کلی بدون علامت بوده و گاهی اوقات ممکن است جویدن باعث حساسیت دندان به لمس شود. گاهی اوقات ممکن است خونریزی موضعی جزئی اتفاق بیفتد. پولیپ بزرگ شده و تمام سطح حفره پوسیدگی را میپوشاند.

درمان پولیپ

درمان شامل برداشتن بافت پالپوئید و پس از آن برداشتن کامل پالپ می باشد. هنگامی که توده پالپ دندان برداشته شد، خونریزی را میتوان با اعمال فشار کنترل نمود.

۱۶ دی ۱۳۹۶

پالپیت چیست؟

پالپیت به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که در اثر پوسیدگی دندان، جراحت یا درمان‌های مکرر دندانپزشکی اتفاق می‌افتد. پالپ بخش مرکزی دندان است که رگهای خونی و عصب ها در آن قرار دارند. پالپ مسئول ارسال سیگنال درد به هنگام آسیب‌ دیدگی است. همچنین در دوران رشد دندان، مواد مغذی از طریق پالپ تأمین می‌شود.

علامت اصلی پالپیت، احساس درد است. تشخیص این وضعیت بر اساس یافته ‌های بالینی و تأیید آن توسط عکس پرتو ایکس انجام می‌شود. درمان شامل برداشتن بخش پوسیده و عفونی و ترمیم دندان آسیب دیده است اما در صورتی که پالپیت گسترش یافته و برگشت ‌ناپذیر باشد باید عصب‌ کشی انجام شده یا دندان کشیده شود.

پالپیت یا التهاب داخل دندان
پالپیت یا التهاب داخل دندان

در چه شرایطی پالپیت اتفاق می‌افتد؟

  • در صورتی که پوسیدگی دندان گسترش یافته و به عمق لایه عاج دندان برسد.
  • در صورتی که دندان چندین مرتبه تحت درمان‌های دندانپزشکی تهاجم قرار گرفته باشد.
  • جراحات و ضرباتی که باعث آسیب دیدن رگهای خونی و عصبهای پالپ شده باشند.

انواع پالپیت

پالپیت ممکن است برگشت ‌پذیر و یا برگشت ‌ناپذیر باشد. پالپیت برگشت‌ پذیر به صورت التهاب محدود اتفاق‌افتاده و دندان را می‌توان با پرکردن ساده درمان نمود. در پالپیت برگشت ‌ناپذیر تورم داخل دندان باعث به مخاطره افتادن گردش خون و موجب مرگ پالپ شده است و در نتیجه آن بافت‌ها عفونی شده و باید تخلیه شوند.

عوارض پالپیت

پیامدهای پالپیت عبارتند از پریودنتیت نوک ریشه ، تشکیل آبسه در نوک ریشه، سلولیت (التهاب باکتریایی که پوست را درگیر می‌کند) و استئومیلیت فک. گسترش التهاب در دندان‌های فک بالا ممکن است باعث سینوزیت چرکی، مننژیت، آبسه مغزی، سلولیت کره چشم و ترومبوز سینوس غاری شود. گسترش التهاب از دندان‌های فک پ%D

۵ دی ۱۳۹۶

در فرایند درمان ریشه (عصب ‌کشی) محفظه پالپ دندان تخلیه شده و تمیز و ضد عفونی می‌شود. سپس برای جلوگیری از نفوذ آلودگی‌ها به داخل دندان و عفونت مجدد، این محفظه باید پر و مهر و موم شود.

عصب ‌کشی یا درمان ریشه

در فرایند عصب ‌کشی یا درمان ریشه ابتدا سوراخی در تاج دندان ایجاد می‌شود تا دندانپزشک به محفظه پالپ و ریشه دسترسی داشته باشد. سپس مجرای ریشه با استفاده از ابزار دستی به نام فایل تمیز و پاک سازی می‌شود. مرحله نهایی کار کردن دندان است.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

پر کردن مجرای ریشه دندان

مرحله نهایی درمان ریشه یا عصب ‌کشی پر کردن مجرای ریشه دندانها است. پس از آن که مجرای ریشه کاملاً تمیز و پاک سازی شد، دیواره‌ های آن اندکی تراشیده شده و در نهایت ضد عفونی می‌شود. اکنون نوبت به پر کردن مجرای ریشه و محفظه پالپ فرا می‌رسد.

برای موفقیت‌ آمیز بودن درمان ریشه باید تمام مجراهای فرعی ریشه نیز شناسایی و درمان شود در غیر این صورت مجدداً عفونت اتفاق ‌افتاده و درمان با شکست مواجه می‌شود. مواد پر کننده ریشه دندان باید تا نوک ریشه برسند.

در حالت نرمال مواد پر کننده ریشه رادیواپاک هستند. رادیواپاک به موادی گفته می‌شود که پرتوی ایکس از آنها عبور نمی‌کند و تراکم بالایی در این محل وجود دارد. این مواد نقطه مقابل رادیولوسنت هستند که پرتوی ایکس به راحتی از آن‌ها عبور می‌کند و تراکم پایین دارند، به همین علت در عکس پرتوی ایکس به رنگ سیاه یا تقریباً سیاه دیده می‌شوند. رادیواپاک بودن مواد پر کننده دندان باعث می‌شود بتوان وضعیت آن را عکس پرتو ایکس مشاهده نموده و از درستی کار اطمینان حاصل نمود. ساختارهای رادیواپاک در عکس‌های پرتو ایکس معمولی به رنگ سفید یا تقریباً سفید دیده می‌شود.

انواع مواد پر کننده ریشه و پالپ دندان

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
  • گاتاپرچا

گاتاپرچا ماده استاندارد برای پر کردن داخل دندان است. این ماده یک پلیمر طبیعی است که از لاتکس به ‌دست ‌آمده از نوعی درخت (پرچا) ساخته می‌شود. گاتاپرچا به شکل مخروط هایی با اندازه‌ های مختلف و برچسب‌های رنگی ساخته و استفاده می‌شوند (شکل بالا). برچسب‌های رنگی نوعی درجه ‌بندی هستند به این معنی که رنگ سفید کمترین قطر را دارد و رنگ مشکی از بیشتر قطر برخوردار است.

روش پر کردن دندان با گاتاپرچا

تکنیک‌های مختلفی برای قرار دادن مخروط‌های گاتاپرچا در داخل مجرای ریشه وجود دارد:

  • در تکنیک استاندارد اندودنسی مخروط گاتاپرچا همراه با چسب مخصوص مهر و موم در داخل مجرای ریشه قرار داده می‌شود.
  • در تکنیک دیگر از گاتاپرچا مذاب یا نرم استفاده می‌شود که به صورت تزریق مجرای ریشه را پر می‌کنند.
  • در تکنیک تراکم جانبی از گاتاپرچای سرد استفاده میشود که با ابزار مخصوصی ( اسپردر) در مجرای ریشه فشرده میشود.
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

از آنجایی که هر یک از این تکنیک‌ها جنبه‌ های غیر قابل اطمینان دارند، بسیار از دندانپزشکان از ترکیبی از این روش‌ها استفاده می‌کنند.

۲- خمیر درزگیر مجرای ریشه

خمیر درزگیر مجرای ریشه (سیلر) مواد خمیری شکلی هستند که با استفاده از فایلهای مارپیچی با سرعت کم در داخل مجرای ریشه قرار داده میشوند.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

طیف گسترده ‌ای از مواد پر کننده مجرای ریشه از درزگیر بی کنش چسبی گرفته تا مواد فعال کنشگر، وجود دارد که برای استریل کردن مجاری ریشه دندان استفاده میشود.

معمولا مواد به صورت ترکیبی با گاتاپرچا استفاده می‌شود و هدف اصلی از آنها پر کردن حفرات باقی مانده است به طوری که در نهایت مواد پر کننده مجرای ریشه تا حد ممکن متراکم و فشرده باشد.

پس از درمان ریشه (عصب ‌کشی )  

پس از این که مجرای ریشه پر شد و درمان اتمام یافت، نوعی ترمیم یا پر شدگی بر روی دندان قرار می‌گیرد. ممکن است دندان نیاز به روکش پیدا کند. مزیت مهم روکش دندان محافظت و ساختار آسیب دیده دندان است.

۲۶ آذر ۱۳۹۶

انواع پالپیت 

پالپ بخش مرکزی دندان است که حاوی رگهای خونی و عصبی و بافت همبند می‌باشد. پالپیت به التهاب یا عفونت پالپ دندان گفته می‌شود که به یکی از دو صورت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر دیده می‌شود (شکل زیر).

شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.
شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.

پالپیت برگشت ‌پذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که آسیب‌های آن قابل برگشت است و نیازی به درمان ریشه وجود ندارد. پالپیت برگشت ‌ناپذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که با وجود برداشته شدن عامل التهاب، وضعیت بهبود نمی‌یابد و باید پالپ برداشته شود.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

نشانه‌ های پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • کرم خوردگی دندان
    • نمایان شدن عاج
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • کرم خوردگی عمیق دندان

متداولترین نواحی بروز پالپیت عبارتند از بخش‌هایی از دندان که اخیراً تحت درمان یا ترمیم قرار گرفته یا دچار نقص یا تروما شده است.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

علائم پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • درد کوتاه مدت در اثر تغییر اسمزی یا تغییر دمای دهان (برای مثال هنگام خوردن غذاهای سرد یا داغ)
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • درد شدید و طولانی مدت بر اثر تغییرات دما
    • درد خودبه‌خودی و بدون علت
    • انتشار درد به بخش‌های دیگر

تشخیص پالپیت

  • برای تشخیص، هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید مراحل زیر انجام می‌شود:
  • سابقه دندانپزشکی بیمار دریافت شده و در مورد حوادث، درمان‌ها یا جراحات اخیر سوال میشود.
  • در مورد سابقه درد دندانی که درد میکند، سوال میشود.
  • در مورد محل درد، زمان شروع درد، شدت درد، عواملی که باعث شروع درد یا آرام شدن آن می‌شوند، طول مدت درد، نوع در ( تیر کشنده، مبهم، تیز و غیره) سوال میشود.
  • دندانپزشک دهان را کاملاً معاینه می‌کند تا وجود پوسیدگی‌ها، نمایان شدن عاج، ترمیمهای آسیب دیده، نواقص دندانی یا تروما مشخص شود.
  • برای رد احتمال پریودنتیت حاد، تست‌ ضربه انجام شود.
  • با استفاده از اسپری سرد یا تکه ای یخ، تست سرما بر روی دندان انجام شود. برای اطمینان تست بر روی دندان‌های سالم نیز انجام می‌شود.
  • با استفاده از آب داغ تست گرما انجام شود. با استفاده از رابر دم، دندان ایزوله شده و گاتاپرچای داغ یا منبع گرمایی دیگری استفاده میشود تا درد ناشی از تحریک دمایی ایجاد شود. برای اطمینان از دندان‌های سالم به عنوان کنترل تست استفاده می‌شود. درد تاخیری و طولانی تحریک شده در اثر محرک دمای داغ می‌تواند نشانگر پالپیت برگشت ‌ناپذیر باشد.
  • با استفاده از عکس‌های پرتوی ایکس، وضعیت ترمیم‌های دندانی یا پوسیدگیهایی که در معاینه بالینی مشهود نیستند، بررسی می‌شود. به خاطر داشته باشید دندانهایی که دچار پالپیت شده اند، در عکس رادیوگرافی ضایعات پری اپیکال (پیرامون ریشه دندان) نشان نمیدهند بلکه ممکن است تنها افزایش ضخامت رباط پریودنتال، از دست رفتن لامینا دورا و یا اوستئیت (التهاب استخوان) متراکم مشاهده شود.
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

تشخیص نوع پالپیت

بر اساس معاینه بالیتی و آزمایشها و تصاویر، تشخیص نوع پالپیت انجام میشود.

  • پالپیت برگشت پذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول نمیکشد
    • در تست ضربه حساسیت دندان وجود ندارد
    • درد خود به خودی وجود ندارد
    • حساسیت دندان به حرارت (تست گرما) وجود ندارد
  • پالپیت برگشت ناپذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول میکشد
    • تست گرما ممکن است درد ایجاد کند
    • درد خود به خودی ممکن است تجربه شود
    • حساسیت به تست ضربه ممکن است دیده شود
    • در عکسهای رادیوگرافی یا معاینه بالینی پوسیدگی عمیق مشاهده میشود
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

درمان پالپیت

پالپیت برگشت پذیر

 

  • عامل محرک برداشته شده و ساختار آسیب دیده (عاج نمایان شده، پوسیدگی، نقص ترمیم) ترمیم میشود.
  • نظارت بر علائم بیمار ادامه می یابد.
  • به بیمار توصیه میشود در صورتی که علائم بر طرف نشد یا بدتر شد، برای بررسی بیشتر باز گردد.

پالپیت برگشت ناپذیر

  • پالپکتومی دندان انجام میشود که طی آن تمامی پالپ دندان برداشته میشود.
  • در صورت امکان تمامی فرایند درمان ریشه ظرف یک جلسه تمام میشود. در موارد پالپیت برگشت ناپذیر آنتی بیوتیک توصیه نمیشود چرا که کمکی به کاهش درد بیمار نمیکند و مصرف آنتی بیوتیک نباید جایگزین پالپکتومی فوری شود.

سایر روشهای درمانی پالپیت

تنها راه دیگر به جای درمانهای ذکر شده، کشیدن دندان است.

۱۷ آذر ۱۳۹۶

پالپ به بخش مرکزی دندان گفته می‌شود که حاوی رگهای خونی و عصبی می‌باشد (شکل بالا). پالپ دندان توسط چندین لایه ( عاج و مینا) محافظت می‌شود. با این ‌حال گاهی اوقات آسیب‌های شدید ناشی از پوسیدگی عمیق، ضربات و جراحات به پالپ دندان رسیده و باعث تخریب آن می‌شود. در صورتی که پالپ آسیب ببیند، باید فوراً تحت درمان قرار بگیرد. در صورتی که رشد دندان‌ تمام شده باشد و نیازی به رگهای خونی و عصبی داخل دندان وجود نداشته باشد، پالپ آسیب‌ دیده تخلیه می‌شود. به این فرایند عصب‌ کشی گفته می‌شود. در صورتی که آسیب ‌دیدگی فراتر از حدی باشد که با عصب‌ کشی بتوان دندان را نجات داد، باید دندان کشیده شود.

برای پی بردن به وضعیت دندان و شدت آسیب‌ دیدگی و یا نفوذ پوسیدگی به پالپ دندان ابتدا باید دندان کاملاً معاینه شود.

معاینه پالپ داخل دندان

معاینه مهم‌ترین ابزار تشخیصی برای اتخاذ برنامه درمانی مناسب می‌باشد.

۱- سابقه بیمار

ابتدا دندانپزشک سابقه بیمار را جویا می‌شود. معمولاً باید سابقه درمان‌های دندانپزشکی و مشکلات پزشکی از بیمار پرسیده شود.

۲- معاینه بصری

دندان‌پزشک به دنبال علائم تورم داخل یا خارج از دندان، دهان را بررسی می‌کند.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

۳- معاینه بالینی

دندان‌پزشک به کمک آینه دندانپزشکی به دنبال پوسیدگی دندان، پرشدگی های کهنه و تخریب ‌شده، تغییر رنگ ها، ترک‌خوردگی ها،ن لب پر شدگی ها، فیستولها و هرگونه علایم دیگر می‌گردد. معاینه با لمس، موارد حساسیت بافتهای داخل و خارج از دهان  به لمس و درد را شناسایی می‌نماید. گره‌ های لنفاوی، تاج دندان، نواحی اطراف ریشه دندان (هم در سمت گونه و هم در سمت زبان) و کام باید بررسی شوند. در صورتی ‌که لمس با استفاده از ابزار صورت می‌گیرد، باید این کار با ملایمت انجام شود. واکنش بیمار، حساسیت بافت‌ها در آن ناحیه را نشان می‌دهد.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

۴- عکس‌برداری

عکس‌های پرتوی ایکس یک ابزار تشخیصی بسیار مهم در دندانپزشکی محسوب می‌شوند. التهاب ناحیه پیرامون ریشه دندان معمولاً منجر به تغییراتی در بافت استخوانی شده و این تغییرات در عکس رادیوگرافی شناسایی می‌شود. در مراحل اولیه التهاب پیرامون ریشه دندان، تحلیل رفتن و بازجذب استخوان ممکن است در اندازه ‌ای نباشد که بتوان آن را در عکس مشاهده کرد. بنابراین اطلاعات بیشتر در عکس‌های رادیوگراف مواد حاجب اشعه (رادیواپاک) مانند گاتاپرچای داخل یک فیستول می‌تواند مفید واقع شود چرا که به این صورت می‌توان منشأ فیستول را ردیابی نمود.

۵- تست حساسیت

توانایی انتقال تحریک عصب‌های پالپ مورد آزمایش قرار می‌گیرد. تست حساسیت به طرق مختلف انجام می‌شود:

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان
  • تست حساسیت

در پوسیدگی دندان در هنگام جدا کردن بخش‌های پوسیده یا در حین پروب یا اسپری هوا در سطح عاج، می‌توان به حساسیت لایه عاج پی برد. به عبارت دیگر دندان پیش از درمان تحت بی ‌حسی قرار نمی‌گیرد تا مشخص شود آیا هنوز زنده است یا خیر.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

  • تحریک دمایی

واکنش‌های زیر به تحریک دمایی و حرارتی می‌تواند نشان ‌دهنده زنده و سالم بودن دندان باشد:

  • تحریک با سرما: هنگامی که یخ یا اتیل کلرید به دندان تماس داده می‌شود، بیمار درد تیر کشنده ملایم و کوتاهی تجربه می‌کند.
  • تحریک با حرارت: گاتاپرچای حرارت داده شده با دندان تماس داده می‌شود تا درد ملایم احساس شود. این تست عمدتاً برای برانگیختن واکنش درد در حین معاینه التهاب پالپ انجام می‌شود. از گاتاپرچا در سطح مرطوب دندان باید استفاده شود. چرا که این کار باعث تسهیل برداشتن گاتاپرچا میشود.
روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان
  • تحریک الکتریکی

در این تست که توسط انواع مختلف برندهای تستر پالپ انجام می‌شود، دندان باید مطلقاً خشک باشد در غیر این صورت ممکن است جریان الکتریکی به بافت‌های لثه رسیده و واکنش بافت‌های لثه، نتیجه مثبت کاذب ایجاد کرده و تشخیص را دچار اشتباه نماید. برخلاف تست دما، در اینجا تنها پاسخ بله یا خیر باید دریافت شود. برندهای مختلف تستر الکتریکی پالپ، اعداد مختلفی می‌دهند. یکی از معایب تحریک الکتریکی پالپ این است که جریان الکتریکی می‌تواند از بخش نکروزی و مرده تاج پالپ عبور کند و به پخش زنده پالپ برسد و واکنش ایجاد نماید. همچنین در صورتی که دندان چند ریشه ‌ای باشد ممکن است واکنش مثبت مشاهده شود در حالی که تنها یک مجرای ریشه هنوز زنده است. بنابراین این امکان وجود دارد که واکنش مثبت کاذب به دست می‌آید. در حالی که اگر از تست دمایی یا مکانیکی استفاده کنید امکان چنین اتفاقی بعید است.

تشخیص زنده بودن دندان

تست مکانیکی پالپ اغلب بهترین روش بررسی وضعیت داخل دندان است. در صورتی‌ که یک ضایعه پوسیدگی وجود داشته باشد، باید فرایند تراشیدن بخش‌های بوسیده بدون استفاده از بی ‌حسی انجام شود. در صورتی که پالپ هنوز زنده باشد خیلی زود بیمار واکنش نشان می‌دهد. در برخی موارد تست پوسیدگی (دریل کردن عمدی داخل دندان برای دریافت واکنش دندان) باید برای بررسی زنده بودن پالپ انجام شود. اگر امکان انجام تست مکانیکی وجود نداشته باشد، تست‌های دیگر انجام می‌شود. این امکان وجود دارد که ترکیبی از این آزمایش‌ها مانند تحریک الکتریکی و تحریک دمایی انجام شود.

همیشه ابتدا تست باید بر روی یک دندان سالم انجام شود تا از واکنش بیمار به تست اطمینان حاصل شود. اطلاعات به ‌دست‌ آمده از معاینه‌ های بالینی و تصاویر پرتوی ایکس و تست‌های انجام شده برای پالپ دندان تشخیص نهایی و دقیق را ممکن می‌سازد.

۵ آذر ۱۳۹۶

آبسه دندان چیست؟

آبسه دندان به تجمع چرک گفته می‌شود که ممکن است در داخل دندان، لثه و استخوان پیرامون دندان تشکیل شود. آبسه دندان در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود. در صورتی که آبسه در انتهای دندان (نوک ریشه) تشکیل شود به آن آبسه پری اپیکال (پری به معنی پیرامون و اپیکال به معنی نوک ریشه) گفته می‌شود.

شکل- تصویر سمت راست آبسه پری اپیکال (نوک ریشه دندان) و تصویر سمت چپ آبسه لثه را نشان میدهد.
شکل- تصویر سمت راست آبسه پری اپیکال (نوک ریشه دندان) و تصویر سمت چپ آبسه لثه را نشان میدهد.

آبسه دندان اغلب وضعیت دردناک است اما همیشه چنین نیست. در هر صورت چه درد داشته باشید چه نداشته باشید، حتماً باید فوراً تحت درمان قرار بگیرید. توجه داشته باشید آبسه به خودی خود برطرف نمی‌شود بنابراین هر چه سریع تر باید کمک حرفه‌ ای دریافت کنید. گاهی اوقات عفونت آبسه دندان به بخش‌های دیگر بدن گسترش می‌یابد.

آبسه دندان
آبسه دندان

علائم و نشانه ‌های آبسه دندان چیست؟

علائم تشکیل آبسه دندان و لثه به صورت زیر است:

  • درد شدید و ضربانی در دندان و لثه که ممکن است به صورت ناگهانی ایجاد شده و به تدریج بدتر شود
  • دردی که به گوش، فک و گردن (در همان سمت دندان) سرایت می‌کند
  • دردی که هنگام دراز کشیدن بدتر شده و ممکن است شما را بد خواب کند
  • قرمزی یا تورم صورت
  • حساسیت به لمس، تغییر رنگ یا لق شدن دندان
  • براق، قرمز و متورم شدن لثه
  • حساسیت دندان به غذاهای سرد یا گرم
  • بوی بد دهان و یا احساس طعم بد در دهان
  • در صورت گسترش عفونت ممکن است دچار تب شوید و احساس ناخوشی داشته باشید. در موارد شدید ممکن است باز کردن دهان دشوار شده و تنفس یا بلع مشکل شود.
آبسه دندان
آبسه دندان

در صورت ایجاد آبسه چه کنیم؟

باید هر چه سریع تر به دندانپزشک مراجعه کنید و تحت معاینه قرار بگیرید.

برای کاهش علائم آبسه می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

در مدت زمانی که منتظر رسیدن نوبت دندانپزشکی خود هستید، می‌توانید با مصرف مسکن درد را کنترل نمایید. برای کاهش درد آبسه دندان ایبوپروفن گزینه مناسب است اما در صورتی که به دلایل پزشکی نمی‌توانید ایبوپروفن مصرف کنید، می‌توانید به جای آن پاراستامول (استامینوفن) بخورید. لازم به ذکر است هرگز به کودکان زیر ۱۶ سال نباید آسپیرین دهید.

در صورتی که یک مسکن درد شما را آرام نمی‌کند، می‌توانید استامینوفن و ایبوپروفن را در دوز بی خطر ذکر شده در محصول، با هم استفاده نمایید. در مورد کودکان زیر ۱۶ سال چنین کاری نباید انجام دهید.

از مصرف غذاهای سرد یا داغ که درد را تشدید می‌کند اجتناب نمایید.

در صورت امکان غذاهای نرم و خنک مصرف کنید و برای جویدن آن از سمت مخالف دندانی که درد میکند، استفاده نمایید.

از مسواک نرم استفاده کنید و موقتاً از کشیدن نخ دندان در اطراف دندانی که درد می‌کند، اجتناب نمایید.

این اقدامات به کاهش علائم کمک می‌کنند تا زمانی که بتوانید درمان حرفه ‌ای دریافت نمایید.

روشهای درمان آبسه دندان چیست؟

درمان اصلی آبسه با از بین ‌بردن منشأ درد و تخلیه عفونت انجام می‌شود. بسته به موقعیت آبسه و میزان شدت عفونت، روش‌های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

کشیدن دندان در صورتی ‌که عصب‌ کشی امکان پذیر نباشد ممکن است کشیدن دندان انجام شود.

عصب‌کشی – برای برداشتن آبسسه ریشه دندان باید عصب ‌کشی انجام شود و سپس محفظه تخلیه شده داخل دندان با مواد مخصوصی پر شده و مهر و موم می‌گردد.

برش و تخلیه – برای برداشتن آبسه لثه، برش کوچکی در لثه ایجاد شده و چرک تخلیه می‌شود. این راه حل موقتی بوده و باید درمانهای بعدی صورت بگیرد.

آبسه دندان
آبسه دندان

چه عواملی باعث تشکیل آبسه دندان می‌شوند؟

در حالت طبیعی باکتری‌های زیادی در دهان زندگی می‌کند. در صورت عدم رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان، یک لایه چسبنده از باکتری‌ها بر روی سطح دندان‌ها تشکیل می‌شود که به آن پلاک گفته می‌شود. در صورتی که پلاک را به موقع تمیز نکنید، سخت شده و به جرم و رسوب تبدیل می‌شود. جرم و رسوب دندان محل مناسبی برای تجمع باکتری‌ها می‌باشد. در اثر فعالیت باکتری‌ها اسید تولید می‌شود که لایه مینای دندان را از بین برده و راه نفوذ باکتری‌ها به دندان و لثه را فراهم می‌نماید. در نتیجه پوسیدگی دندان یا بیماری لثه اتفاق می‌افتد. موارد زیر احتمال تشکیل آبسه دندان را افزایش می‌دهند:

  • عدم رعایت بهداشت مناسب – همان ‌طور که گفته شد این امر باعث تجمع پلاک و باکتری‌ها در دندان و زیر لثه می‌شود.
  • مصرف غذاهای مملو از قند یا نشاسته – این غذاها منبع تغذیه مناسبی برای باکتری‌های موجود در پلاک هستند بنابراین باعث رشد و گسترش باکتری‌ها می‌شود.
  • جراحات یا جراحی‌های پیشین دندان یا لثه – ممکن است براثر جراحاتی که به دندان و لثه وارد می‌شود باکتری‌ها به داخل آن نفوذ کنند.
  • ضعف سیستم ایمنی – افرادی که دچار برخی مشکلات پزشکی مانند دیابت هستند یا داروهایی مانند استروئیدی یا شیمی درمانی دریافت می‌نمایند، سیستم ایمنی ضعیف‌تری داشته و در مقابل عفونت‌ها آسیب ‌پذیرتر هستند.

پیشگیری از آبسه دندان

  • حداقل دو مرتبه در روز مسواک بزنید و یک مرتبه نخ دندان کشید. توجه داشته باشید هر مرتبه مسواک زدن باید حداقل دو دقیقه زمان ببرد.
  • از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
  • پس از مسواک زدن دهان خود را با آب یا دهان‌شویه شست‌وشو ندهید چرا که این کار باعث خارج شدن فلوراید خمیر دندان که در تماس با سطح دندان‌ها قرار دارد، می‌شود.
  • مصرف غذاهای شیرین را کاهش دهید و پیش از خواب چیزی نخورید.
  • چکاپهای منظم دندانپزشکی خود را فراموش نکنید.