• info@dr-azarakhsh.com
  • تماس با ما: 32248378(086)
  • اراک، عباس آباد، مقابل هلال احمر، خیابان عضد، ساختمان پزشکان میراحمد، طبقه چهارم

بایگانی برچسب: s

۱۰ بهمن ۱۳۹۶

مشکلات و بیماریهای پالپ

دندان‌ها در حالت طبیعی حاوی رگهای خونی و عصبها می‌باشند که در داخل دندان در محفظه ‌ای به نام پالپ قرار گرفته ‌اند. پالپ تنها بخش زنده دندان است که در دوران رشد مسئول رساندن مواد مغذی به دندان می‌باشد. گاهی اوقات در اثر عوامل مختلفی ممکن است پالپ دچار بیماری شده و نیازمند درمان شود. در اکثر موارد پالپ آسیب دیده باید تخلیه شود تا عفونت به بخش‌های دیگر گسترش پیدا نکند. به این فرایند درمان ریشه (روت کانال) یا عصب‌ کشی گفته می‌شود.

عواملی که باعث بیماری پالپ دندان میشوند

  • آسیب‌های مداوم

هر گونه تحریک یا آسیب لایه عاج که در طول عمر هر کسی اتفاق می‌افتد، تأثیر تجمعی داشته و بر ظرفیت بازسازی و ترمیم پالپ تأثیر می‌گذارد. منشأ بیماری پالپ عمدتاً عفونت است اما ممکن است عواملی مانند تغییرات مکانیکی، دمایی، شیمیایی یا اسمزی یا سمی نیز باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • پوسیدگی دندان

به محض این که پوسیدگی دندان لایه مینا را از بین برده و به عاج دندان برسد، سموم حاصل از فعالیت باکتری‌ها و مواد آسیب ‌زا از طریق توبولهای عاج نفوذ کرده و وارد فرایندهای ادنتوبلاست میشوند که این امر منجر به پسرفت لایه ادنتوبلاست پالپ ایجاد می‌کنند. در واکنش به این تحریک، پالپ عاج آزرده یا  ( irritation dentine) ایجاد میکند. در صورتی که پوسیدگی پیشروی کند و به بخشی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارد برسد و هم‌زمان لایه محافظ عاج آزرده داخل پالپ از دست رفته باشد یا پوسیدگی به سرعت پیشرفت کرده و به عاج آزرده تازه تشکیل شده برسد، پالپیت حاد ایجاد میشود.

در برخی شرایط این التهاب حاد می‌تواند به نکروز پالپ ( مردن دندان) منتهی شود. گسترش بیشتر پوسیدگی همراه با تهاجم باکتری‌ها از ضایعات پوسیدگی به داخل پالپ، به نکروز عفونی تمامی پالپ ختم می‌گردد.

  • عوامل حاصل از درمان های دندانپزشکی

برخی اقدامات درمانی ممکن است باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • دست‌کاری مکانیکی مواد سخت دندان

در حین آماده‌ سازی دندان، توبولهای متعدد عاج نمایان شده و فرآیند ادنتوبلاست در سطح زخم عاج متوقف می‌شود. باز شدن مکانیکی توبولهای عاج و تغییر فشار داخل پالپ باعث می‌شود مایعات داخل دندان از طریق توبولهای عاج به سطح باز عاج جریان پیدا کند که در نتیجه آن پالپ دچار بی آبی و خشکی می‌شود. به علت ترشح مایعات داخل پالپ به سطح باز عاج، ممکن است ادنتوبلاست به شکل منفعل به توبولهای عاج انتقال یابد.

  • جراحات مربوط به آماده‌سازی دندان

به دلیل آماده ‌سازی دندان، لایه عاج ممکن است تحت حرارت زیاد قرار گرفته و یا حتی بسوزد. در موارد شدید تاول‌های سوختگی در پالپ شکل می‌گیرند که نشان دهنده تغییرات واکوئل مانند هستند. به طور کلی آسیب‌های ناشی از آماده سازی دندان مانند حرارت زیاد همیشه در ناحیه ادنتوبلاست اتفاق می‌افتد. بنابراین پیامد جراحات حاصل از آماده ‌سازی عاج، ممکن است پالپیت حاد یا مزمن باشد. پالپیت مزمن ممکن است منجربه نکروز پالپ شود، حتی در صورتی که در ابتدا علایم بسیار کمی داشته و یا هیچ علامتی ایجاد ننموده باشد.

  • مواد پر کننده دندان

مواد مختلفی که برای پر کردن دندان استفاده می‌شود ممکن است باعث آسیب‌های شیمیایی پالپ دندان شود به خصوص در صورتی که لایه عاج باقی مانده بین پوسیدگی و پالپ نازک باشد.

  • چسب مخصوص دندانپزشکی

چسبهای سنگ و سیلیکات به وضوح به پالپ آسیب وارد میکنند.

  • پرشدگی آمالگام

در صورتی که پوسیدگی دندان به یک سوم میانی عاج و یا حتی نزدیک‌تر به پالپ رسیده باشند باید پر کننده آمالگام را تنها پس از استفاده از محافظ مناسب عاج استفاده نمود.

  • پرشدگی کامپوزیت

این که آیا مواد کامپوزیت آسیبی به پالپ وارد می‌کنند یا خیر در حال حاضر مورد بحث است. اکثر دندانپزشکان اتفاق ‌نظر دارند که این ماده پر کننده دندان ممکن است باعث التهاب مزمن و حتی نکروز پالپ شود. بنابراین هنگام پر کردن دندان با کامپوزیت در موارد پوسیدگی عمیق باید محافظت از پالپ انجام شود.

هنگامی که رزین کامپوزیت در ترکیب با چسب عاج مورد استفاده قرار می‌گیرد، ارزیابی آسیب احتمالی که ممکن است به پالپ دندان وارد شود متفاوت است. چسب عاج در تماس با بافت پالپ ماده ای سیتوتوکسین به شمار می‌آید بنابراین نباید در تماس مستقیم با پالپ قرار بگیرد. حتی در صورتی که لایه عاج سالم و دست نخورده باشد، ترکیبات چسب عاج ممکن است به پالپ نفوذ کند بنابراین بخش‌هایی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارند، باید پیش از استفاده از این مواد به صورت موضعی با محافظت از پالپ تحت درمان قرار بگیرند.

  • درمان‌های ارتودنسی

گاهی اوقات ممکن است درمان‌های ارتودنسی منجر به آسیب‌های گسترده پالپ شوند. در شرایطی چنین اتفاقی رخ می‌دهد که فشار وارد شده به آنها بیش از حد تحمل آنها باشد. رشته های عروقی عصبی که از طریق فورامن نوک ریشه وارد پالپ می‌شوند، باید بتوانند حرکت دندان هنگام اعمال نیرو توسط وسیله ارتودنسی و درنتیجه جابه‌جایی نوک ریشه را دنبال کنند. در غیر صورت ممکن است اتصال عصبها و رگهای خونی با پالپ در نوک ریشه تحت فشار قرار گرفته و دچار اختلال شده و یا به طور کامل قطع شود. در این صورت خون رسانی به پالپ متوقف شده و در نتیجه بافت‌های پالپ می‌میرند (نکروز).

  • ساییدگی و فرسایش فیزیکی

ساییدگی و فرسایش فیزیکی به معنی از دست رفتن مواد سخت دندان به واسطه تماس دندان‌های بالا و پایین با یکدیگر است و ممکن است باعث آسیب‌های ماندگار شود. هنگامی که براثر دست رفتن ساختار فیزیکی دندان، توبولهای عاج نمایان می‌شود، سموم و مواد دیگر داخل حفره دهان از طریق این توبولها وارد پالپ شده و باعث التهاب آن می‌شود. از نظر فیزیولوژی پالپ برای محافظت از خود در مقابل این مواد آسیب‌زا، عاج اطراف توبولی یا پری توبولار (peritubular ) تولید می‌کند.

  • ضربه و تروما دندان

علاوه بر آسیب‌هایی که به بافت‌های پیرامون ریشه وارد می‌شود، ضربه‌ هایی که به دندان وارد می‌شود به پالپ نیز آسیب وارد می‌کند. بنابراین تغییراتی در پالپ ایجاد می‌شود که ممکن است به مرگ کامل بافت‌های پالپ خاتمه یابد. فرایندهای جذب مانند گرانولوم داخلی نیز ممکن است پس از ضربه دیدن دندان اتفاق بیفتد.

  • ترک ‌خوردگی دندان

برخی از موارد ترک‌ خوردگی ممکن است باعث پالپیت مزمن و گاهی اوقات پالپیت حاد شود.

۳۰ دی ۱۳۹۶

پولیپ دندان چیست؟  

پولیپ پالپ دندان (dental pulp polyp) یا پالپیت هایپرپلازی بلند مدت به بافتهای ملتهب متورم صورتی رنگی گفته میشود که از طریق حقره ای در سطح بیرونی دندان، از داخل دندان بیرون زده و به فضای داخل دهان رو به گسترش است. در مرحله ای ممکن است سطح پوشیده روی دندان نهفته، باز شود.

این رشد غیر طبیعی بافتها برگشت پذیر نیست و با درمان دارویی برطرف نمیشود. درمان متداول پولیپ پالپ دندان، درمان ریشه همراه با قرار دادن روکش دندان است. دندانی که به شدت تحت تاثیر پولیپ قرار گرفته باشد، باید کشیده شود. سپس با استفاده از پروتزهای دندانی مانند ایمپلنت زیبایی و عملکرد به دندان باز میگردد.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

چه عواملی باعث تشکیل پولیپ دندان میشوند؟

پولیپ دندان غالبا در اثر پوسیدگی در یک دندان بزرگ مانند دندان عقل و عدم درمان به موقع آن اتفاق می‌افتد. پولیپ دندان معمولاً در دندان آسیاب بزرگ دوم دائمی یا گاهی دندان آسیاب بزرگ اول دائمی ایجاد می‌شود. علت آن این است که معمولا این نوع دندانها بیشتر از دندان‌های دیگر در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند و آسیب می‌بینند. این وضعیت در شرایطی ایجاد میشود که دندان‌ها در سنی که گردش خون هنوز در ریشه دندان به خوبی برقرار است، دچار پوسیدگی گسترده شده اند. این نشان می‌دهد در واقع این فرایند در اوایل زندگی (کودکی) شروع می‌شود اگر چه خود ضایعه ممکن است بعدها دیده شود. ادامه یافتن فعالیت باکتریهای مضر که باعث ایجاد پوسیدگی شده اند، منجر به ناراحتی و تورم پالپ داخل دندان میشود.

عامل دوم تشکیل پولیپ دندان، آسیب دیدگی دندان در شرایطی است که پر شدگی یا روکش دندان استفاده نشده است.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

ظاهر پولیپ دندان چگونه است؟

مشخصه های پولیپ دندان بسیار متغیر است و ممکن است از لمس ابریشمی و صاف تا اسفنجی یا غده غده تجربه شود.

رنگ پولیپ پالپ دندان از صورتی مایل به سفید تا قرمز پر رنگ میتواند باشد.

معمولا وجود پولیپ متورم هنگامی مشخص میشود که از داخل دندان (از یک ضایعه پوسیدگی) بیرون میزدند.

ضایعه به صورت یک توده خونریزی دهنده گرانولی در حال رشد از دندان آشکار میشود. زخم سطح این ناحیه ممکن است با رنگ خاکستری تا سفید دیده شده و یا ممکن است سطح آن رنگ یکدست داشته و مشابه مخاط مجاور دیده شود.

لمس پولیپ غالبا منجر به خونریزی جزئی شده و هیچ ناراحتی ایجاد نمیکند.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

عوامل زمینه ساز پولیپ دندان

 

عدم دسترسی به درمان‌های دندانپزشکی این وضعیت در کشورهای در حال توسعه شایع‌تر است و در کشورهایی که مردم به مراقبت‌های دندانپزشکی، دسترسی بیشتری دارند کمتر دیده می‌شود.

قومیت و نژاد – بروز این وضعیت در تمام قومیت‌ها و نژادها به یک اندازه است. با این حال افرادی که از نظر موقعیت اجتماعی اقتصادی در سطح پایین‌تری قرار دارد و دسترسی محدودی به درمان‌های دندانپزشکی دارند بیشتر دچار پولیپ دندان میشوند.

جنسیت جنسیت نقشی در این ضایعه دهانی ندارد.

سن این ‌مشکل پالپ دندان تقریباً منحصراً در کودکان و جوانان اتفاق می‌افتد. علت این است که مقاومت بالای بافتی در این گروه سنی وجود دارد که باعث میشود در اثر واکنش محافظتی غیر طبیعی پالپ، این محفظه سوراخ شود. معمولا بافتها از ضایعه پوسیدگی دندان بیرون میزنند.

پولیپ ممکن است در دندان‌های شیری و یا دندان‌های دائمی دیده شود. بیشتر مواردی که در آنها تروما عامل مسبب این وضعیت در دندان‌های شیری جلویی است، در کودکان دو ساله یا کوچک‌تر دیده می‌شود.

علائم پولیپ دندان

این وضعیت به طور کلی بدون علامت بوده و گاهی اوقات ممکن است جویدن باعث حساسیت دندان به لمس شود. گاهی اوقات ممکن است خونریزی موضعی جزئی اتفاق بیفتد. پولیپ بزرگ شده و تمام سطح حفره پوسیدگی را میپوشاند.

درمان پولیپ

درمان شامل برداشتن بافت پالپوئید و پس از آن برداشتن کامل پالپ می باشد. هنگامی که توده پالپ دندان برداشته شد، خونریزی را میتوان با اعمال فشار کنترل نمود.

۱۶ دی ۱۳۹۶

پالپیت چیست؟

پالپیت به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که در اثر پوسیدگی دندان، جراحت یا درمان‌های مکرر دندانپزشکی اتفاق می‌افتد. پالپ بخش مرکزی دندان است که رگهای خونی و عصب ها در آن قرار دارند. پالپ مسئول ارسال سیگنال درد به هنگام آسیب‌ دیدگی است. همچنین در دوران رشد دندان، مواد مغذی از طریق پالپ تأمین می‌شود.

علامت اصلی پالپیت، احساس درد است. تشخیص این وضعیت بر اساس یافته ‌های بالینی و تأیید آن توسط عکس پرتو ایکس انجام می‌شود. درمان شامل برداشتن بخش پوسیده و عفونی و ترمیم دندان آسیب دیده است اما در صورتی که پالپیت گسترش یافته و برگشت ‌ناپذیر باشد باید عصب‌ کشی انجام شده یا دندان کشیده شود.

پالپیت یا التهاب داخل دندان
پالپیت یا التهاب داخل دندان

در چه شرایطی پالپیت اتفاق می‌افتد؟

  • در صورتی که پوسیدگی دندان گسترش یافته و به عمق لایه عاج دندان برسد.
  • در صورتی که دندان چندین مرتبه تحت درمان‌های دندانپزشکی تهاجم قرار گرفته باشد.
  • جراحات و ضرباتی که باعث آسیب دیدن رگهای خونی و عصبهای پالپ شده باشند.

انواع پالپیت

پالپیت ممکن است برگشت ‌پذیر و یا برگشت ‌ناپذیر باشد. پالپیت برگشت‌ پذیر به صورت التهاب محدود اتفاق‌افتاده و دندان را می‌توان با پرکردن ساده درمان نمود. در پالپیت برگشت ‌ناپذیر تورم داخل دندان باعث به مخاطره افتادن گردش خون و موجب مرگ پالپ شده است و در نتیجه آن بافت‌ها عفونی شده و باید تخلیه شوند.

عوارض پالپیت

پیامدهای پالپیت عبارتند از پریودنتیت نوک ریشه ، تشکیل آبسه در نوک ریشه، سلولیت (التهاب باکتریایی که پوست را درگیر می‌کند) و استئومیلیت فک. گسترش التهاب در دندان‌های فک بالا ممکن است باعث سینوزیت چرکی، مننژیت، آبسه مغزی، سلولیت کره چشم و ترومبوز سینوس غاری شود. گسترش التهاب از دندان‌های فک پ%D

۵ دی ۱۳۹۶

در فرایند درمان ریشه (عصب ‌کشی) محفظه پالپ دندان تخلیه شده و تمیز و ضد عفونی می‌شود. سپس برای جلوگیری از نفوذ آلودگی‌ها به داخل دندان و عفونت مجدد، این محفظه باید پر و مهر و موم شود.

عصب ‌کشی یا درمان ریشه

در فرایند عصب ‌کشی یا درمان ریشه ابتدا سوراخی در تاج دندان ایجاد می‌شود تا دندانپزشک به محفظه پالپ و ریشه دسترسی داشته باشد. سپس مجرای ریشه با استفاده از ابزار دستی به نام فایل تمیز و پاک سازی می‌شود. مرحله نهایی کار کردن دندان است.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

پر کردن مجرای ریشه دندان

مرحله نهایی درمان ریشه یا عصب ‌کشی پر کردن مجرای ریشه دندانها است. پس از آن که مجرای ریشه کاملاً تمیز و پاک سازی شد، دیواره‌ های آن اندکی تراشیده شده و در نهایت ضد عفونی می‌شود. اکنون نوبت به پر کردن مجرای ریشه و محفظه پالپ فرا می‌رسد.

برای موفقیت‌ آمیز بودن درمان ریشه باید تمام مجراهای فرعی ریشه نیز شناسایی و درمان شود در غیر این صورت مجدداً عفونت اتفاق ‌افتاده و درمان با شکست مواجه می‌شود. مواد پر کننده ریشه دندان باید تا نوک ریشه برسند.

در حالت نرمال مواد پر کننده ریشه رادیواپاک هستند. رادیواپاک به موادی گفته می‌شود که پرتوی ایکس از آنها عبور نمی‌کند و تراکم بالایی در این محل وجود دارد. این مواد نقطه مقابل رادیولوسنت هستند که پرتوی ایکس به راحتی از آن‌ها عبور می‌کند و تراکم پایین دارند، به همین علت در عکس پرتوی ایکس به رنگ سیاه یا تقریباً سیاه دیده می‌شوند. رادیواپاک بودن مواد پر کننده دندان باعث می‌شود بتوان وضعیت آن را عکس پرتو ایکس مشاهده نموده و از درستی کار اطمینان حاصل نمود. ساختارهای رادیواپاک در عکس‌های پرتو ایکس معمولی به رنگ سفید یا تقریباً سفید دیده می‌شود.

انواع مواد پر کننده ریشه و پالپ دندان

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
  • گاتاپرچا

گاتاپرچا ماده استاندارد برای پر کردن داخل دندان است. این ماده یک پلیمر طبیعی است که از لاتکس به ‌دست ‌آمده از نوعی درخت (پرچا) ساخته می‌شود. گاتاپرچا به شکل مخروط هایی با اندازه‌ های مختلف و برچسب‌های رنگی ساخته و استفاده می‌شوند (شکل بالا). برچسب‌های رنگی نوعی درجه ‌بندی هستند به این معنی که رنگ سفید کمترین قطر را دارد و رنگ مشکی از بیشتر قطر برخوردار است.

روش پر کردن دندان با گاتاپرچا

تکنیک‌های مختلفی برای قرار دادن مخروط‌های گاتاپرچا در داخل مجرای ریشه وجود دارد:

  • در تکنیک استاندارد اندودنسی مخروط گاتاپرچا همراه با چسب مخصوص مهر و موم در داخل مجرای ریشه قرار داده می‌شود.
  • در تکنیک دیگر از گاتاپرچا مذاب یا نرم استفاده می‌شود که به صورت تزریق مجرای ریشه را پر می‌کنند.
  • در تکنیک تراکم جانبی از گاتاپرچای سرد استفاده میشود که با ابزار مخصوصی ( اسپردر) در مجرای ریشه فشرده میشود.
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

از آنجایی که هر یک از این تکنیک‌ها جنبه‌ های غیر قابل اطمینان دارند، بسیار از دندانپزشکان از ترکیبی از این روش‌ها استفاده می‌کنند.

۲- خمیر درزگیر مجرای ریشه

خمیر درزگیر مجرای ریشه (سیلر) مواد خمیری شکلی هستند که با استفاده از فایلهای مارپیچی با سرعت کم در داخل مجرای ریشه قرار داده میشوند.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

طیف گسترده ‌ای از مواد پر کننده مجرای ریشه از درزگیر بی کنش چسبی گرفته تا مواد فعال کنشگر، وجود دارد که برای استریل کردن مجاری ریشه دندان استفاده میشود.

معمولا مواد به صورت ترکیبی با گاتاپرچا استفاده می‌شود و هدف اصلی از آنها پر کردن حفرات باقی مانده است به طوری که در نهایت مواد پر کننده مجرای ریشه تا حد ممکن متراکم و فشرده باشد.

پس از درمان ریشه (عصب ‌کشی )  

پس از این که مجرای ریشه پر شد و درمان اتمام یافت، نوعی ترمیم یا پر شدگی بر روی دندان قرار می‌گیرد. ممکن است دندان نیاز به روکش پیدا کند. مزیت مهم روکش دندان محافظت و ساختار آسیب دیده دندان است.

۲۶ آذر ۱۳۹۶

انواع پالپیت 

پالپ بخش مرکزی دندان است که حاوی رگهای خونی و عصبی و بافت همبند می‌باشد. پالپیت به التهاب یا عفونت پالپ دندان گفته می‌شود که به یکی از دو صورت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر دیده می‌شود (شکل زیر).

شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.
شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.

پالپیت برگشت ‌پذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که آسیب‌های آن قابل برگشت است و نیازی به درمان ریشه وجود ندارد. پالپیت برگشت ‌ناپذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که با وجود برداشته شدن عامل التهاب، وضعیت بهبود نمی‌یابد و باید پالپ برداشته شود.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

نشانه‌ های پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • کرم خوردگی دندان
    • نمایان شدن عاج
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • کرم خوردگی عمیق دندان

متداولترین نواحی بروز پالپیت عبارتند از بخش‌هایی از دندان که اخیراً تحت درمان یا ترمیم قرار گرفته یا دچار نقص یا تروما شده است.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

علائم پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • درد کوتاه مدت در اثر تغییر اسمزی یا تغییر دمای دهان (برای مثال هنگام خوردن غذاهای سرد یا داغ)
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • درد شدید و طولانی مدت بر اثر تغییرات دما
    • درد خودبه‌خودی و بدون علت
    • انتشار درد به بخش‌های دیگر

تشخیص پالپیت

  • برای تشخیص، هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید مراحل زیر انجام می‌شود:
  • سابقه دندانپزشکی بیمار دریافت شده و در مورد حوادث، درمان‌ها یا جراحات اخیر سوال میشود.
  • در مورد سابقه درد دندانی که درد میکند، سوال میشود.
  • در مورد محل درد، زمان شروع درد، شدت درد، عواملی که باعث شروع درد یا آرام شدن آن می‌شوند، طول مدت درد، نوع در ( تیر کشنده، مبهم، تیز و غیره) سوال میشود.
  • دندانپزشک دهان را کاملاً معاینه می‌کند تا وجود پوسیدگی‌ها، نمایان شدن عاج، ترمیمهای آسیب دیده، نواقص دندانی یا تروما مشخص شود.
  • برای رد احتمال پریودنتیت حاد، تست‌ ضربه انجام شود.
  • با استفاده از اسپری سرد یا تکه ای یخ، تست سرما بر روی دندان انجام شود. برای اطمینان تست بر روی دندان‌های سالم نیز انجام می‌شود.
  • با استفاده از آب داغ تست گرما انجام شود. با استفاده از رابر دم، دندان ایزوله شده و گاتاپرچای داغ یا منبع گرمایی دیگری استفاده میشود تا درد ناشی از تحریک دمایی ایجاد شود. برای اطمینان از دندان‌های سالم به عنوان کنترل تست استفاده می‌شود. درد تاخیری و طولانی تحریک شده در اثر محرک دمای داغ می‌تواند نشانگر پالپیت برگشت ‌ناپذیر باشد.
  • با استفاده از عکس‌های پرتوی ایکس، وضعیت ترمیم‌های دندانی یا پوسیدگیهایی که در معاینه بالینی مشهود نیستند، بررسی می‌شود. به خاطر داشته باشید دندانهایی که دچار پالپیت شده اند، در عکس رادیوگرافی ضایعات پری اپیکال (پیرامون ریشه دندان) نشان نمیدهند بلکه ممکن است تنها افزایش ضخامت رباط پریودنتال، از دست رفتن لامینا دورا و یا اوستئیت (التهاب استخوان) متراکم مشاهده شود.
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

تشخیص نوع پالپیت

بر اساس معاینه بالیتی و آزمایشها و تصاویر، تشخیص نوع پالپیت انجام میشود.

  • پالپیت برگشت پذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول نمیکشد
    • در تست ضربه حساسیت دندان وجود ندارد
    • درد خود به خودی وجود ندارد
    • حساسیت دندان به حرارت (تست گرما) وجود ندارد
  • پالپیت برگشت ناپذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول میکشد
    • تست گرما ممکن است درد ایجاد کند
    • درد خود به خودی ممکن است تجربه شود
    • حساسیت به تست ضربه ممکن است دیده شود
    • در عکسهای رادیوگرافی یا معاینه بالینی پوسیدگی عمیق مشاهده میشود
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

درمان پالپیت

پالپیت برگشت پذیر

 

  • عامل محرک برداشته شده و ساختار آسیب دیده (عاج نمایان شده، پوسیدگی، نقص ترمیم) ترمیم میشود.
  • نظارت بر علائم بیمار ادامه می یابد.
  • به بیمار توصیه میشود در صورتی که علائم بر طرف نشد یا بدتر شد، برای بررسی بیشتر باز گردد.

پالپیت برگشت ناپذیر

  • پالپکتومی دندان انجام میشود که طی آن تمامی پالپ دندان برداشته میشود.
  • در صورت امکان تمامی فرایند درمان ریشه ظرف یک جلسه تمام میشود. در موارد پالپیت برگشت ناپذیر آنتی بیوتیک توصیه نمیشود چرا که کمکی به کاهش درد بیمار نمیکند و مصرف آنتی بیوتیک نباید جایگزین پالپکتومی فوری شود.

سایر روشهای درمانی پالپیت

تنها راه دیگر به جای درمانهای ذکر شده، کشیدن دندان است.

۱۷ آذر ۱۳۹۶

پالپ به بخش مرکزی دندان گفته می‌شود که حاوی رگهای خونی و عصبی می‌باشد (شکل بالا). پالپ دندان توسط چندین لایه ( عاج و مینا) محافظت می‌شود. با این ‌حال گاهی اوقات آسیب‌های شدید ناشی از پوسیدگی عمیق، ضربات و جراحات به پالپ دندان رسیده و باعث تخریب آن می‌شود. در صورتی که پالپ آسیب ببیند، باید فوراً تحت درمان قرار بگیرد. در صورتی که رشد دندان‌ تمام شده باشد و نیازی به رگهای خونی و عصبی داخل دندان وجود نداشته باشد، پالپ آسیب‌ دیده تخلیه می‌شود. به این فرایند عصب‌ کشی گفته می‌شود. در صورتی که آسیب ‌دیدگی فراتر از حدی باشد که با عصب‌ کشی بتوان دندان را نجات داد، باید دندان کشیده شود.

برای پی بردن به وضعیت دندان و شدت آسیب‌ دیدگی و یا نفوذ پوسیدگی به پالپ دندان ابتدا باید دندان کاملاً معاینه شود.

معاینه پالپ داخل دندان

معاینه مهم‌ترین ابزار تشخیصی برای اتخاذ برنامه درمانی مناسب می‌باشد.

۱- سابقه بیمار

ابتدا دندانپزشک سابقه بیمار را جویا می‌شود. معمولاً باید سابقه درمان‌های دندانپزشکی و مشکلات پزشکی از بیمار پرسیده شود.

۲- معاینه بصری

دندان‌پزشک به دنبال علائم تورم داخل یا خارج از دندان، دهان را بررسی می‌کند.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

۳- معاینه بالینی

دندان‌پزشک به کمک آینه دندانپزشکی به دنبال پوسیدگی دندان، پرشدگی های کهنه و تخریب ‌شده، تغییر رنگ ها، ترک‌خوردگی ها،ن لب پر شدگی ها، فیستولها و هرگونه علایم دیگر می‌گردد. معاینه با لمس، موارد حساسیت بافتهای داخل و خارج از دهان  به لمس و درد را شناسایی می‌نماید. گره‌ های لنفاوی، تاج دندان، نواحی اطراف ریشه دندان (هم در سمت گونه و هم در سمت زبان) و کام باید بررسی شوند. در صورتی ‌که لمس با استفاده از ابزار صورت می‌گیرد، باید این کار با ملایمت انجام شود. واکنش بیمار، حساسیت بافت‌ها در آن ناحیه را نشان می‌دهد.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

۴- عکس‌برداری

عکس‌های پرتوی ایکس یک ابزار تشخیصی بسیار مهم در دندانپزشکی محسوب می‌شوند. التهاب ناحیه پیرامون ریشه دندان معمولاً منجر به تغییراتی در بافت استخوانی شده و این تغییرات در عکس رادیوگرافی شناسایی می‌شود. در مراحل اولیه التهاب پیرامون ریشه دندان، تحلیل رفتن و بازجذب استخوان ممکن است در اندازه ‌ای نباشد که بتوان آن را در عکس مشاهده کرد. بنابراین اطلاعات بیشتر در عکس‌های رادیوگراف مواد حاجب اشعه (رادیواپاک) مانند گاتاپرچای داخل یک فیستول می‌تواند مفید واقع شود چرا که به این صورت می‌توان منشأ فیستول را ردیابی نمود.

۵- تست حساسیت

توانایی انتقال تحریک عصب‌های پالپ مورد آزمایش قرار می‌گیرد. تست حساسیت به طرق مختلف انجام می‌شود:

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان
  • تست حساسیت

در پوسیدگی دندان در هنگام جدا کردن بخش‌های پوسیده یا در حین پروب یا اسپری هوا در سطح عاج، می‌توان به حساسیت لایه عاج پی برد. به عبارت دیگر دندان پیش از درمان تحت بی ‌حسی قرار نمی‌گیرد تا مشخص شود آیا هنوز زنده است یا خیر.

روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان

  • تحریک دمایی

واکنش‌های زیر به تحریک دمایی و حرارتی می‌تواند نشان ‌دهنده زنده و سالم بودن دندان باشد:

  • تحریک با سرما: هنگامی که یخ یا اتیل کلرید به دندان تماس داده می‌شود، بیمار درد تیر کشنده ملایم و کوتاهی تجربه می‌کند.
  • تحریک با حرارت: گاتاپرچای حرارت داده شده با دندان تماس داده می‌شود تا درد ملایم احساس شود. این تست عمدتاً برای برانگیختن واکنش درد در حین معاینه التهاب پالپ انجام می‌شود. از گاتاپرچا در سطح مرطوب دندان باید استفاده شود. چرا که این کار باعث تسهیل برداشتن گاتاپرچا میشود.
روش‌های معاینه پالپ دندان
روش‌های معاینه پالپ دندان
  • تحریک الکتریکی

در این تست که توسط انواع مختلف برندهای تستر پالپ انجام می‌شود، دندان باید مطلقاً خشک باشد در غیر این صورت ممکن است جریان الکتریکی به بافت‌های لثه رسیده و واکنش بافت‌های لثه، نتیجه مثبت کاذب ایجاد کرده و تشخیص را دچار اشتباه نماید. برخلاف تست دما، در اینجا تنها پاسخ بله یا خیر باید دریافت شود. برندهای مختلف تستر الکتریکی پالپ، اعداد مختلفی می‌دهند. یکی از معایب تحریک الکتریکی پالپ این است که جریان الکتریکی می‌تواند از بخش نکروزی و مرده تاج پالپ عبور کند و به پخش زنده پالپ برسد و واکنش ایجاد نماید. همچنین در صورتی که دندان چند ریشه ‌ای باشد ممکن است واکنش مثبت مشاهده شود در حالی که تنها یک مجرای ریشه هنوز زنده است. بنابراین این امکان وجود دارد که واکنش مثبت کاذب به دست می‌آید. در حالی که اگر از تست دمایی یا مکانیکی استفاده کنید امکان چنین اتفاقی بعید است.

تشخیص زنده بودن دندان

تست مکانیکی پالپ اغلب بهترین روش بررسی وضعیت داخل دندان است. در صورتی‌ که یک ضایعه پوسیدگی وجود داشته باشد، باید فرایند تراشیدن بخش‌های بوسیده بدون استفاده از بی ‌حسی انجام شود. در صورتی که پالپ هنوز زنده باشد خیلی زود بیمار واکنش نشان می‌دهد. در برخی موارد تست پوسیدگی (دریل کردن عمدی داخل دندان برای دریافت واکنش دندان) باید برای بررسی زنده بودن پالپ انجام شود. اگر امکان انجام تست مکانیکی وجود نداشته باشد، تست‌های دیگر انجام می‌شود. این امکان وجود دارد که ترکیبی از این آزمایش‌ها مانند تحریک الکتریکی و تحریک دمایی انجام شود.

همیشه ابتدا تست باید بر روی یک دندان سالم انجام شود تا از واکنش بیمار به تست اطمینان حاصل شود. اطلاعات به ‌دست‌ آمده از معاینه‌ های بالینی و تصاویر پرتوی ایکس و تست‌های انجام شده برای پالپ دندان تشخیص نهایی و دقیق را ممکن می‌سازد.

۲۳ آبان ۱۳۹۶

با وجود نرخ موفقیت بالای درمان ریشه (عصب ‌کشی)، گاهی اوقات ممکن است این درمان با شکست مواجه شود. بسیاری از علایم شکست درمان ریشه مشابه علائم نیاز به درمان ریشه است.

شکست درمان ریشه
شکست درمان ریشه

نشانه‌های شکست درمان ریشه یا عصب کشی  

  • حساسیت دندان به لمس یا ضربه
  • درد دندان – در عصب کشی استاندارد ممکن است در چند روز اول پس از درمان اندکی احساس درد داشته باشید اما در صورتی که درد بیشتر از چند روز طول بکشد یا دندان ابتدا بهتر شده و دوباره درد آن شروع شود، ممکن است نشانه عفونت مجدد مستلزم توجه پزشکی باشد.
  • ورم کردن لثه- این امکان وجود دارد که مقداری تورم در لثه اتفاق بیفتد یا دملی که از قبل در نزدیکی آن وجود داشته است، طعم یا بوی بدی بدهد. ورم صورت و داخل دهان اگر مدتی پس از عصب کشی اتفاق بیفتد ، ممکن است نشانگر عفونت مجدد باشد.
  • ترشحات لثه – در صورتی که اطراف دندان عصب کشی شده ترشحاتی وجود دارد، ممکن است نشانگر عفونت و یا تشکیل آبسه در این ناحیه باشد. بسیاری از افراد هنگام ایجاد آبسه درد زیادی دارند اما ممکن است این وضعیت کاملاً بدون درد باشد. بنابراین حتماً در صورت تجربه ترشحات لثه باید به دندانپزشک مراجعه کنید.

این علایم ممکن است به صورت دوره‌ای و یا مداوم تجربه شوند و حتی ممکن است برای مدت طولانی به طور کامل ناپدید شوند. شدت علائم متفاوت بوده و به سطح فعالیت عفونت بستگی دارد.

شکست درمان ریشه
شکست درمان ریشه

اگر دندان عصب کشی  شده علائمی نشان می‌دهد باید معاینه شوند

اگر دندانی که قبلاً عصب کشی  کرده‌ اید، هر یک از علایم بالا را نشان می‌دهد باید آن را به دندانپزشک نشان دهید. معمولاً پس از اتمام درمان ریشه مدتی طول می‌کشد تا بافت‌ها کاملاً التیام پیدا کنند اما پس از مدتی مشکلات باید برطرف شده باشد. در اکثریت موارد در صورتی که درمان به خوبی پیش رفته باشد، پس از چند روز باید دندان به طور کامل بدون درد و بدون علامت باشد.

اگر فکر می‌کنید مشکل وجود دارد باید هرچه سریع تر به دندانپزشک مراجعه کنید

به طور کلی اگر متوجه شدید مشکلی در دندان عصب کشی  شده وجود دارد، باید به دندانپزشک مراجعه کنید تا آن را ارزیابی نماید. علت این است که دندان‌هایی که تحت درمان اندودنسی قرار می‌گیرند، غیر قابل پیش ‌بینی بوده و هر زمانی امکان عود عفونت وجود دارد. یکی از دلایل متداول شکست درمان ریشه، عفونت است. عفونت خفیف اما طولانی مدت که تنها علائم جزئی ایجاد می‌کند و یا گاهی هیچ علامتی ندارد، ممکن است وضعیت دندان را به مرحله حاد بکشاند و ناگهان درد شدید و تورم قابل توجه ایجاد نماید. البته این احتمال به این معنی نیست که قطعاً چنین اتفاقی رخ خواهد داد بلکه به این معنی است که نباید در مراجعه به دندانپزشک تأخیر کنید .

۱۵ آبان ۱۳۹۶

بازسازی دندان

پس از اتمام درمان ریشه (  root canal therapy) که به آن عصب‌ کشی نیز گفته می‌شود، دندان به نوعی ترمیم دائمی دارد تا ساختار از دست ‌رفته آن جبران شده و دندان تقویت گردد. به همین منظور معمولاً پس از عصب‌ کشی دندان پر شده یا روکش می‌شود.

ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی
ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی

پرکردن دندان بهتر است یا روکش؟

در بیشتر موارد دو گزینه اصلی برای بازسازی دندان پس از درمان ریشه، شامل پر کردن یا روکش کردن دندان است. برای تصمیم‌ گیری پیش از هر چیز باید مواردی در نظر گرفته شود.

ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی
ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی

چرا دندان عصب‌ کشی شده باید ترمیم شود؟

دندان‌هایی که مجرای ریشه آنها تحت درمان قرار گرفته ‌اند، شکننده و تضعیف می‌شوند:

  • یکی از دلایل آن آسیب ‌دیدگی در حین درمان است. چرا که برای عصب‌ کشی، ابتدا دندانپزشک باید سوراخی در تاج دندان ایجاد نماید تا از طریق آن به محفظه پالپ و مجرای ریشه دسترسی داشته باشد. به این سوراخ، سوراخ دسترسی گفته می‌شود و وجود آن باعث تضعیف ساختاری دندان می گردد. بخصوص در مواردی که موقعیت دندان به صورتی است که دسترسی به مجرای ریشه آن دشوار است، این امر مهم‌تر می‌شود. چرا که در این شرایط ممکن است بخش بیشتری از ساختار دندان برداشته شود و دندان عملاً توخالی شود.
  • یکی دیگر از دلایل نیاز دندان عصب‌ کشی شده به تقویت و بازسازی، آسیب‌هایی است که دندان پیش از درمان متحمل گشته است. بسیاری از دندان‌هایی که عصب‌ کشی می‌شوند، پیش ‌از این دچار پوسیدگی زیاد یا آسیب‌ دیدگی ناشی از شکستگی بوده اند، بنابراین ساختار آنها تضعیف گشته است.
  • علاوه بر این، قدرت انعطاف‌ پذیری لایه عاج دندان که در زیر مینا قرار دارد، بر اثر استفاده از مواد شیمیایی مختلف که در حین بازسازی و ضد عفونی کردن مجرای ریشه استفاده می‌شود، کاهش یافته است. به همین علت دندان شکننده‌ تر می‌شود.

بنا به دلایل گفته شده، پس از اتمام درمان ریشه باید دندان تقویت شود تا خطر شکستگی (حتی در اثر وارد آمدن نیروی معمولی فک) برطرف شود.

ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی
ترمیم و بازسازی دندان پس از درمان ریشه یا عصب‌ کشی

دندان باید مهر و موم شود

در صورتی که آلودگی‌های موجود در دهان بتوانند راه نفوذ به داخل دندان را پیدا کنند (پدیده‌ای که به آن نشت تاج coronal leakage گفته می‌شود) درمان ریشه با شکست مواجه خواهد شد به همین منظور باید ترمیم در داخل یا بر روی دندان قرار بگیرد تا راه نفوذ باکتری‌ها به داخل کاملاً بسته شود.

روکش دندان بیش از انواع دیگر ترمیم به محافظت از دندان کمک می‌کند.

طول عمر و دوام ترمیم باید در نظر گرفته شود

ترمیم نهایی که قرار است بر روی دندان قرار بگیرد، باید طول عمر خوبی داشته باشد. با این حال خصوصیات فیزیکی گزینه ‌های مختلف با هم متفاوت است.

برای مثال در مورد دندان عصب‌ کشی شده که آسیب زیادی ندیده است، می‌توان سوراخ دسترسی را به شکل محافظه کارانه ای ایجاد کرد تا بخش زیادی از ساختار دندان از دست نرود. در صورتی که پیش ‌از این دندان آسیب دیگری ( پوسیدگی گسترده، پرشدگی یا شکستگی) ندیده باشد می‌توان آن را تنها با پر کردن دندان که روشی محافظه کارانه تر است، ترمیم نمود. این رویکرد برای دندان‌های جلویی و نیش که نیروی وارد بر آنها معمولاً غیر محوری است، موفقیت‌ آمیز می‌باشد. در مورد دندانهای عقبی (دندانهای آسیاب کوچک و به ویژه آسیاب بزرگ) معمولا نیرو کاملاً مستقیم و محوری بوده و به همین علت دندان باید مقاومت بالایی داشته باشد در نتیجه بهتر است از روکش استفاده شود.

اما در مورد دندان‌هایی که پیش از درمان ریشه، پرشدگی بزرگ یا پوسیدگی گسترده و یا شکستگی داشته ‌اند، احتمالاً بهترین گزینه روکش دندان است. ممکن است پست و کور نیز لازم باشد. این رویکرد هم در مورد دندان‌های جلویی و هم دندانهای عقبی که چنین شرایطی دارند مناسب است.

فواید روکش کردن دندان پس از عصب‌ کشی بر اساس تحقیقات علمی

تحقیقات مختلفی برای ارزیابی نتایج دندان‌هایی که پس از عصب‌ کشی روکش شده یا نشده‌ اند، صورت گرفته است. در تحقیقات آکوئیلینو ( Aquilino) که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد، وضعیت ۴۰۰ دندان‌ عصب‌ کشی شده مورد ارزیابی قرار گرفته و مشخص شد دندان‌هایی که روکش نشده بودند، شش برابر بیشتر از دندان‌هایی که روکش شده بودند، از دست رفتند. در تحقیقاتی که توسط ناگاسری ( Nagasiri ) صورت گرفته و در سال ۲۰۰۴ منتشر شد ۲۲۰ دندان آسیاب بزرگ که پس از عصب‌ کشی روکش نشدند مورد بررسی قرار گرفتند. نرخ بقای این دندان‌ها در ۱، ۲ و ۵ سال بعد به ترتیب ۹۶%، ۸۸% و ۳۶% بود. در تحقیقات لینچ (Lynch، ۲۰۰۴ ) ۱۷۶ دندان تا سه سال پس از عصب‌ کشی مورد ارزیابی و مطالعه قرار گرفتند. نرخ بقای آنها به این صورت بود: روکش دندان فلزی ۹۲%، پرشدگی آمالگام (نقره ‌ای رنگ) ۶۷% و پرشدگی کامپوزیت (هم رنگ دندان) ۳۵% . دندانپزشکان معمولاً توصیه می‌کند هر چه سریع تر برای روکش کردن دندان مراجعه نمایید تا سریع تر دندانتان تحت محافظت قرار بگیرد.

۱۰ آبان ۱۳۹۶

در داخل هر دندان محفظه ‌ای به نام پالپ قرار دارد که در آن رگهای خونی، عصب ها و بافت همبند قرار دارد. اگر چه لایه مینا که سطح بیرونی دندان را پوشانده است و سخت‌ترین ماده بدن انسان محسوب می‌شود از دندان محافظت می‌نماید، اما در بسیاری از مواقع معمولاً به علت عدم رعایت بهداشت مناسب، دندان دچار پوسیدگی می‌شود. در صورتی که لایه مینا از دست برود، دندان در معرض آسیب قرار گرفته و پوسیدگی به بخش‌های عمیق‌تر نفوذ می‌کند. در چنین شرایطی ممکن است پالپ دچار عفونت شود. در برخی موارد بهترین راه نجات دندانی که پالپ آن دچار عفونت شده است، عملی به نام پالپکتومی است.

پالپکتومی چیست؟
پالپکتومی چیست؟

در پالپکتومی چه کاری انجام می‌شود؟

ساده‌ ترین توضیح برای درمان پالپکتومی این است که بخش‌های آلوده و آسیب دیده پالپ تخلیه می‌شوند. هدف از این درمان نجات دندان است تا نیازی به کشیدن آن وجود نداشته باشد. پالپکتومی مشابه عصب‌ کشی است که در بزرگسالان انجام می‌شود و در واقع بخشی از فرایند درمان ریشه به حساب می‌آید. پس از این که دندانپزشک مواد آلوده و آسیب دیده پالپ را از دندان خارج نمود، محفظه داخل دندان را پاک سازی و ضد عفونی می‌نماید. پس از اتمام این مرحله، داخل دندان با مواد مخصوصی پر می‌شود تا راه نفوذ بر باکتری‌ها و آلودگی‌ها بسته شده و دندان مهر و موم شود.

پالپکتومی چیست؟
پالپکتومی چیست؟

چرا پالپکتومی انجام میشود؟

پالپکتومی اغلب در کودکان انجام می‌شود که هنوز دندان‌های شیری دارند. ریشه دندان‌های شیری با ریشه دندان‌های دائمی متفاوت است. معمولاً دندان‌های شیری ریشه ‌های کوتاه‌تری داشته و ریشه‌ های آنها در نهایت توسط بدن باز جذب می‌شود. باز جذب ریشه‌ ها باعث می‌شود دندان شیری بیفتد و با دندان دائمی جایگزین شود. از آنجایی که ریشه ‌های دندان‌های شیری باید توسط بدن باز جذب شوند، در پالپکتومی از موادی برای پر کردن دندان استفاده می‌شود که قابلیت جذب شدن توسط بدن را داشته باشند.

چرا به جای پالپکتومی دندان شیری کشیده نمی‌شود؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند از آنجایی که دندان شیری در نهایت خواهد افتاد، اشکالی ندارد که زودتر از موعد بیفتد یا کشیده شود. به همین علت این سوال برایشان پیش می‌آید که اصلاً چرا باید دندان شیری پوسیده یا عفونی را نجات دهیم.

باید بدانید دندان‌های شیری وظیفه مهمی بر عهده دارند. مهم‌ترین وظیفه آنها حفظ فضای لازم در فک برای بیرون زدن دندان‌های دائمی است. وظیفه دیگر آنها کمک به غذا خوردن و جویدن غذا و همچنین تکلم صحیح می‌باشد. در صورتی که یک یا چند دندان شیری زودتر از زمان خود کشیده شوند، جای خالی آنها ممکن است توسط دندان‌های مجاور پر شده و دندان دائمی زیر آن نتواند بیرون بیاید. همچنین در بسیاری از موارد به علت کاهش فضا، نیروی بیرون زدن دندان دائمی باعث کج شدن دندان‌های دیگر شده و در نهایت فرد مجبور به درمان ارتودنسی می‌شود.

با این حال می‌توان گفت همیشه درمان پالپ لازم نیست. در برخی موارد کشیدن دندان گزینه بهتری می‌باشد. تصمیم‌ گیری برای کشیدن دندان یا حفظ آن بستگی به این دارد که دندان دائمی چه زمانی می‌خواهد بیرون بزند. همچنین موقعیت دندان شیری آسیب دیده و شدت آسیب ‌دیدگی و عمق عفونت اهمیت دارد.

چگونه می‌توان از نیاز به پالپکتومی پیشگیری نمود؟

مسلماً کسی دوست ندارد برای درمان دندانپزشکی اقدام نماید. بنابراین با چند اقدام ساده می‌توانید احتمال آسیب ‌دیدگی دندان یا عفونت پالپ را به حداقل برسانید. مهم‌ترین کار رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان است. توجه داشته باشید بهداشت دهان را از سنین بسیار پایین باید شروع کنید تا از سلامت دندان‌ها، لثه و استخوان او محافظت کرده و خطر پوسیدگی یا عفونت را به حداقل برسانید. انجمن دندانپزشکی آمریکا بیان می‌دارد شروع عادات بهداشتی دهان باید از زمانی که اولین دندان شیری بیرون می‌زند آغاز شود.

به کودک کمک کنید دوبار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزند تا احتمال خراب شدن دندان‌های شیری و گسترش پوسیدگی به حداقل برسد. اگر نمی‌توانید کودک را به مسواک زدن  ترغیب کنید، از او بخواهید خودش شکل و رنگ مسواک خود را انتخاب کند. برای این منظور مسواکهای کودکانه زیادی طراحی شده است.

از چکاپهای منظم دندانپزشکی غفلت نکنید. هر چه دفعات مراجعه به دندانپزشک بیشتر باشد، مشکلات دندانی او زودتر شناسایی شده و درمان بسیار ساده ‌تر، کم هزینه تر و کوتاه‌تر خواهد بود.

۲ آبان ۱۳۹۶

براثر فعالیت باکتری‌ها و تولید اسید، مینای دندان از بین رفته و به مرور زمان دندان دچار پوسیدگی و کرم خوردگی می‌شود. در صورتی که دندان شیری کودک دچار پوسیدگی عمیق شود ممکن است عفونت به پالپ دندان سرایت نماید. پالپ به محفظه داخلی دندان گفته می‌شود که حاوی رگهای خونی و عصبی است. پالپ بخش زنده دندان است و مواد مغذی لازم برای رشد را به دندان می‌رساند. در صورتی که این بخش دچار عفونت شود برای نجات دندان و جلوگیری از کشیدن آن باید پالپتومی انجام شود. پالپتومی یک دندان شیری عملی مشابه درمان ریشه است اما به پیچیدگی درمان ریشه دندان در بزرگسالان نیست. هر دو درمان برای پیشگیری از کشیدن دندان انجام میشوند.

پالپتومی چیست؟
پالپتومی چیست؟

چرا پالپتومی انجام می‌شود؟

بر خلاف آنچه ممکن است والدین تصور کنند، اهمیت نجات دندان شیری بسیار زیاد است. در صورتی که دندان شیری کشیده شود یا زودتر از موعد بیفتد، دندان‌های مجاور آن کج شده و در نتیجه دندان دائمی که در زیر لثه قرار دارد نمی‌تواند در مسیر درست بیرون بزند. در نتیجه یا نهفته شده و بخشی از آن در زیر لثه می‌ماند و یا این که کج بیرون می‌زند. اهمیت دیگر دندان شیری توانایی جویدن غذاهای مختلف و متنوع و همچنین تکلم صحیح است.

پالپتومی چیست؟

در عمل پالپتومی بخشی از پالپ دندان که حاوی رگهای خونی و عصبی است، برداشته میشود تا جلوی تشکیل آبسه و عفونت عصب ها گرفته شده و یا این وضعیت درمان شود. توجه داشته باشید پالپتومی تنها مربوط به دندان‌های شیری است.

پالپتومی چیست؟
پالپتومی چیست؟

پالپتومی چگونه انجام می‌شود؟

ابتدا دندانپزشک با استفاده از بی‌ حسی، ناحیه تحت درمان را بی ‌حس می‌کند تا بیمار در حین درمان راحت باشد و دردی احساس نکند. در کودکان نا آرام و مضطرب ممکن است از آرام بخش نیز استفاده شود.

پالپتومی چیست؟
پالپتومی چیست؟

دندانپزشک با استفاده از یک ورقه لاستیکی به نام رابر دم، دندان را از محیط دهان ایزوله می‌کند. ورقه لاستیکی بر روی دهان کشیده شده و محل دندان تحت درمان در آن سوراخ می‌شود تا دندان بیرون بزند. سپس یک گیره فلزی دور دندان قرار می‌گیرد تا رابر دم محکم آن را در بر بگیرد. استفاده از این ورقه لاستیکی به دو منظور انجام می‌شود: اول این که از افتادن چیزی در حلق بیمار جلوگیری شود و بیمار از این بابت نگرانی نداشته باشد. دوم این که با ایزوله کردن دندان، بزاق و سایر آلودگی‌های دهان به محل درمان راه پیدا نمی‌کنند. در صورتی‌ که به هر علت آلودگیهای محیط دهان به دندان راه پیدا کند ممکن است نتایج درمان را به مخاطره بیندازد.

در مرحله بعد دندانپزشک با استفاده از ابزار مخصوصی بخش عفونی دندان را تخلیه می‌نماید. این کار از طریق ایجاد سوراخی در تاج دندان انجام می‌شود.

پس از آن پالپ باقی‌ مانده، ضد عفونی و استریل می‌شود. تمامی محفظه پالپ و خود دندان باید کاملاً ضد عفونی شوند تا خطر رشد مجدد باکتری‌ها در داخل دندان به حداقل برسد.

سپس برای این که راه نفوذ باکتری‌ها به دندان بسته شود، از مواد مخصوصی برای پر کردن و مهر و موم کردن دندان استفاده می‌شود. یک روکش که معمولاً از جنس استیل ساخته می‌شود، بر روی دندان قرار می‌گیرد و به آن چسبانده می‌شود.

شش ماه بعد دندانپزشک دوباره وضعیت بیمار را معاینه می‌کند تا از نتایج درمان و التیام دندان اطمینان حاصل نماید. گاهی اوقات ممکن است در این مدت عفونت مجدد اتفاق افتاده باشد. در برخی موارد روکش از دندان جدا می‌شود به خصوص در صورتی که کودک خوراکی چسبنده یا سخت بجود.

چه افرادی پالپتومی باید انجام دهند؟

پالپتومی تنها زمانی انجام می‌شود که پالپ دندان التهاب یا عفونت یافته و التهاب و عفونت آن محدود به تاج دندان است. در صورتی که آسیب ‌دیدگی گسترده باشد یا ساختار دندان خیلی ضعیف شده باشد احتمالاً کشیدن دندان گزینه بهتری است.

شرایط ایده آل برای پالپتومی سلامت عمومی کودک است. کودکانی که مشکلات مزمن پزشکی دارند احتمال عفونت باکتریایی مجدد در آنها بیشتر است بنابراین ممکن است این گزینه برای آنها مناسب نباشد. از جمله این موارد کودکان مبتلا به لوکمی و تومور هستند.

سخنی با والدین

در صورتی که دندان کودک علائم پوسیدگی را نشان می‌دهد، باید هر چه سریع تر او را به دندان پزشک نشان دهید. پوسیدگی دندان در مراحل اولیه قابل درمان بوده و درمان آن بسیار موفقیت‌ آمیزتر از پوسیدگی‌های گسترده است. توجه داشته باشید هر چه درمان ساده ‌تر باشد درد و ناراحتی و هزینه آن بسیار کمتر خواهد بود بنابراین در مراجعه به دندانپزشک تعلل نکنید.