• info@dr-azarakhsh.com
  • تماس با ما: 32248378(086)
  • اراک، عباس آباد، مقابل هلال احمر، خیابان عضد، ساختمان پزشکان میراحمد، طبقه چهارم
۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷

در بخش قبل، ۵ مورد از سؤال‌های پرتکرار در مورد درمان ریشه دندان را مطرح کردیم و به صورت تخصصی و عمومی به آنها پاسخ دادیم. اما طبیعی است که سؤالات مطرح شده و ابهامات موجود در این زمینه بسیار بیشتر از پنج سؤال باشند و با توجه به اینکه افراد زیادی در سطح جامعه با این پدیده مواجه هستند، طبیعی است که تعداد سؤالات مطرح شده در این زمینه بسیار بیشتر باشد.

 به همین دلیل در این مطلب قصد داریم به پنج مورد دیگر از سؤالات و ابهامات مطرح شده در مورد ریشه دندان بپردازیم و برای آنها پاسخ‌هایی مطرح کنیم. پس با ما همراه باشید!

۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان
۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان

آیا درمان ریشه دندان هزینه زیادی دارد؟

 در مورد هزینه درمان ریشه دندان مسائل زیادی مطرح می‌شود و به طور کلی به فرایندهایی که در جریان آن انجام می‌شود بستگی دارد. برخی از اندودنتیست ها سطح انتظار بالاتری دارند و برخی دیگر به هزینه‌های کمتری قانع می‌شوند؛ بنابراین می‌توان گفت که برای انجام درمانهای دندانپزشکی قیمت ثابتی وجود ندارد. معمولاً درمان ریشه دندان نسبت به پر کردن آن هزینه بیشتری دارند، اما از خارج کردن آن ارزان‌تر است.

 در صورت عدم درمان، عفونت ریشه دندان می‌تواند در نهایت منجر به خارج کردن دندان شود. بنابراین توصیه می‌شود که اگر به خاطر مشکلات دندان پزشکی به بررسی‌های پیشرفته‌تر نیاز دارید، حتماً بلافاصله به یک متخصص مراجعه کنید. برنامه‌های مختلفی وجود دارد که می‌توانید در آن‌ها عضو شوید و از این طریق  هزینه‌های خود را کاهش دهید. البته مطمئن باشید هزینه‌هایی که برای درمان ریشه دندان خود می‌پردازید بهتر از این است که مجبور به از دست دادن دندان خود شوید.

آیا در روند درمان ریشه دندان احتمال شکست و خطا وجود دارد؟

این یکی دیگر از تصورات غلط رایج است که برای مدت بسیار طولانی در مورد این روش درمانی وجود داشت. در حال حاضر با توجه به پیشرفته در حوزه دندانپزشکی، میزان موفقیت در درمان ریشه دندان در حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد قرار دارد. بنابراین واضح است که شانس شما برای داشتن یک دندان سالم و باقی ماندن آن در طول عمر شما بسیار زیاد است.

در حقیقت چیزی به اسم شکست یا خطا در مورد درمان ریشه دندان وجود ندارد؛ اما ممکن است تعداد بسیار کمی از افراد در طول زندگی خود با عفونت مجدد آن مواجه شوند. باید پذیرفت که هیچ تضمینی برای جلوگیری از این پدیده وجود ندارد؛ زیرا در حال حاضر از لحاظ پزشکی هیچ ماده‌ای ساخته نشده است که مقاومت ۱۰۰ درصدی در برابر باکتری‌ها داشته باشد. البته خبر خوب این است که محققان به دنبال روش‌های مختلف برای موفقیت در این کار هستند.

 اگر یک عفونت تکراری در دندان اتفاق بیفتد، اندودنتیست دندان‌های شما را تحت نظر قرار می‌دهند و تصمیم می‌گیرد که آیا به اندازه کافی قوی است که مجدداً درمان شده و درمان ریشه دندان بر روی آن صورت گیرد. معمولاً اگر وضعیت فیزیکی و جسمی دندان به صورتی باشد که اندودنتیست بتوانند روند درمان را مجدداً بر روی آن انجام دهد، احتمالاً شرایط درمانی تکراری برای آن در نظر خواهد گرفت.

۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان
۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان

آیا احتمال دارد که دندان خود را از دست بدهند؟

 در مورد تمامی درمانهای دندانپزشکی، نتیجه نهایی کار به طور کامل به میزان آسیب دیدگی و اندازه آن بستگی دارد. با این حال برای یک دندانپزشک دشوار است که به کشیدن یک دندان رضایت دهد، حتی اگر یک دندان را بکشد یا دچار پوسیدگی شده باشد. در حقیقت در علم دندانپزشکی مدرن این آخرین راه ممکن است. اما خوشبختانه در حال حاضر شیوه‌های مختلفی برای درمان دندان به وجود آمده است که به شکل مختلف برای حفظ دندان‌ها تلاش می‌کنند و از کشیدن آنها در شرایط مختلف جلوگیری می‌کنند.

بنابراین، احتمال از دست دادن دندان‌ها بسیار کم است، مگر اینکه میزان آسیب دیدگی آنها به حدی شدید باشد که امکان حذف کردن آنها وجود نداشته باشد. اگر دندان ترک خورده باشد یا شکسته شود، ممکن است راهی برای درمان آن وجود نداشته باشد. همچنین اگر به آبسه دندان اجازه دهد که پیشرفت کند و ساختار دندان را تضعیف کند، بافت پالپ دندان به شدت آسیب دیده و امکان باقیماندن ساختار آن وجود ندارد. با این حال، دندانپزشک و اندودنتیست شیوه‌های مختلفی از جمله درمان ریشه دندان را امتحان می‌کنند تا از دست رفتن دندان جلوگیری کنند.

آیا درمان ریشه دندان منجر به وجود آمدن یک دندان مرده می‌شود؟

 درمان ریشه دندان منجر به ایجاد دندان‌های مرده می‌شود بحث برانگیز است اما تا حدودی نیز حقیقت دارد و ممکن است بخشی از آن نادرست باشد. این مورد ناشی از این واقعیت است که در این روش درمانی تمامی بافت عصبی و پالپ دندان تخلیه می‌شود و عملاً چیزی از قسمت‌های زنده آن باقی نمی‌ماند. با این حال، تا زمانی که این شیوه درمانی فقط بر روی دندان بزرگسالان انجام می‌شود، عملاً هیچ نشانه حیاتی در او به وجود نمی‌آیند و روند رشد و زندگی آن متوقف می‌شود.

 درمان ریشه دندان بر رویا فراد خردسال مانند نوجوانان انجام نمی‌شود، زیرا این افراد به بافت‌های عصبی نیاز دارند تا به روند رشد خود ادامه دهند. با این حال در بزرگسالان، این بافت بخشی از مکانیسم درد است و باعث می‌شود که به شما در مورد وجود مشکل در دندان هشدار دهد. اما اگر شما درمان ریشه دندان را انجام دهید، عملاً بخش زنده و عصبی آن را خارج خواهید کرد. بنابراین اگر این بافت عصبی خارج شود هیچ احساسی نخواهید داشت و سرما و گرما را احساس نخواهید کرد.

۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان
۱۰ سؤال پرتکرار در مورد درمان ریشه یا عصب کشی دندان

 آیا درمان ریشه دندان از لحاظ جسمی برای من خطرناک است؟

بعضی از افراد معتقدند که درمان ریشه دندان برای سلامت کلی جسمانی بسیار بد است. تاکنون هیچ شواهدی برای تأییدیه این نظریه پیدا نشده است و در حقیقت به کلی از بین رفته است. این دیدگاه بر مبنای این تئوری بوجود آمده است که هر نوع باکتری که در دهان فرد ایجاد می‌شود و زندگی می‌کند، به مرور زمان به سایر قسمتهای بدن نفوذ کرده و بر روی آن‌ها تأثیر گذار است. این نظریه کاملاً نادرست بوده و حتی بسیاری از باکتری‌ها رفتار مناسبی دارند و حتی تأثیر مفید آنها بر روی بدن نیز به اثبات رسیده است.

 به این ترتیب باید دهان را مانند سایر اعضای بدن در نظر گرفت و همانطور که در آنها باکتری‌های خوب و مضر وجود دارد، در دهان نیز باکتری‌های مفید و مضر دیده می‌شود. اگر باکتری‌های مضر به مدت طولانی در داخل دهان باقی بمانند و نکات بهداشت دهان و دندان را به شکل مناسبی انجام ندهد، طبیعی است که سلامت شخصی از جهات مختلف تحت تأثیر قرار می‌گیرد و ربطی به شیوه‌های درمانی مانند درمان ریشه دندان ندارد.

در این دو مقاله تلاش شد که به ابهامات و سؤالات مختلفی در مورد شیوه درمان ریشه دندان پاسخ داده شود. اگر هنوز هم در این مورد ابهام دارید و نیاز به مشاوره دارید، با ما در تماس باشید.

 

۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷

 

آیا می دانید که چرا درمان ریشه دندان درد آور است؟ در حقیقت این سؤال اشتباه است و این شیوه درمانی اگر صحیح و تخصصی انجام شود هیچ گونه دردی ندارد. برخی از مردم تصور می‌کنند که درمان ریشه دندان به این دلیل که کانال ریشه‌ها به عفونت آلوده شده است ممکن است درد آور باشد و به همین دلیل از آن می‌ترسند. در واقع، روش‌های درمانی کانال ریشه دندان معمولاً بدون درد هستند و در کل به این هدف انجام می‌گیرند که درد دندان‌های آلوده را از بین ببرند. باید در نظر داشت که همه دندان دردها نیازی به درمان ریشه دندان ندارند، اما هنگامی که استفاده از این شیوه درمانی ضروری باشد، بهتر است در اسرع وقت انجام شود.

درمان ریشه دندان توسط اندودنتیست ها انجام می‌شود و تشخیص آن نیز به عهده این متخصصین قرار دارد. اما این بدین معنی نیست که نمی‌توانید در تشخیص علائم ابتدایی آن مؤثر باشید. در حقیقت، عفونی شدن دندان دارای علائمی است که شخص می‌تواند با تشخیص آنها به اندودنتیست مراجعه کند.

 در این مطلب قصد داریم برخی از علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان را ذکر کنیم و آنها را با علائم تخصصی مقایسه کنیم. پس با ما همراه باشید!

علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان
علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان

نشانه‌های عمومی که نشان می‌دهند شما به درمان ریشه دندان نیاز دارید؟

 علائمی که ممکن است نشان دهد که شما به درمان ریشه دندان و برطرف کردن عیب دندان خود نیاز دارید؟ مرکز دندان و در زیر مینای محافظ دندان، یک بافت نرم حاوی رگ‌های خونی و اعصاب وجود دارد که با عنوان پالپ دندان شناخته می‌شود. این پالپ از زیر تاج دندان شروع شده و تا ریشه دندان ادامه می‌یابد. این ماده خمیری شکل از رگ های خونی، اعصاب و بافت همبند متأثر است که به آسانی می‌تواند در اثر تماس با محیط بیرونی آلوده دچار عفونت شود. هنگامی که یک دندان به شدت آسیب می‌بیند و در آن حفره‌ها و ترک‌های به وجود می‌آید، باکتری‌ها می‌توانند به بخش‌های آسیب دیده وارد شده و پالپ دندان را عفونی کنند. در این صورت اندودنتیست تشخیص می‌دهد که شما به درمان ریشه دندان نیاز دارید.

 اگر دندان آسیب دیده به سرعت ترمیم نشود، باکتری‌ها می‌توانند یک نقطه عفونی را ایجاد کنند که به مرور زمان باعث از بین رفتن دندان و عفونی شدن سایر قسمت‌های آن می‌شود. در اثر این پدیده بافت استخوانی دندان نیز تحت تأثیر قرار گرفته و به طور بالقوه می‌تواند منجر به از دست رفتن کل دندان شود. باید پذیرفت که درد دندان به تنهایی به این معنی نیست که شما به درمان ریشه دندان نیاز دارید. اما اگر وجود داشته باشد، باید چند نشانه خاص عمومی بیابید که برای شما مسجل کند که دندان شما دچار عفونت شده و به مراجعه به یک اندودنتیست نیاز دارید.

علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان
علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان

 برخی از نشانه‌های ویژه نشان می‌دهند شما به درمان ریشه دندان نیاز دارید

 

  1. وجود یک حفره، سیاهی یا شکستگی در سطح دندان
  2. احساس درد در دندان به هنگام جویدن غذا یا درد شدید هنگام فشار دادن دندانها بر روی یکدیگر
  3. وجود تورم یا حساسیت در ناحیه لثه‌ها و اطراف دندان‌ها
  4. تورم بیش از حد در اطراف صورت و در گردن
  5. آبسه یا هر ضایعه دیگری که در ناحیه یک لثه دندانها شکل گیرد و یک زائده شبیه به جوش کوچک یا تاول به وجود آورد
  6. حساسیت شدید یا درد در دندان به هنگامی که در معرض غذا یا نوشیدنی گرم و یا سرد قرار می‌گیرند به طوری که باعث شود از خوردن غذا و نوشیدنی منصرف شوید
  7. تیره شدن و یا تغییر رنگ دندان
علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان
علائم هشدار دهنده نیاز به درمان ریشه دندان

ابزارها و علائم تخصصی تشخیص عفونت در دندان

 در برخی موارد برای استفاده از گزینه درمان ریشه دندان نباید به علائم عمومی بسنده کرد و نیاز دارید که وضعیت خود را با دندان پزشکی یا اندودنتیست در میان بگذارید. در این حالت آنها می‌توانند به شما کمک کنند که برای انجام درمان ریشه دندان آماده شوید.

برخی از این شرایط عبارتند از:

  • بررسی توسط اشعه ایکس: اشعه ایکس ابزار خوبی برای نشان دادن مشکلات به وجود آمده در سطح دندان است و می‌تواند به راحتی لکه‌های به وجود آمده در نوک ریشه دندان عفونی را تشخیص دهد.
  • وجود جوش های کوچک و تاول مانند در لثه: ضایعات مختلف مربوط به لثه اغلب در اثر وجود دندانهای عفونی و آلوده به وجود می‌آیند. معمولاً بیماران برای رهایی از این ضایعات تلاش می‌کنند که آنها را تخلیه کنند، البته توجه داشته باشید که این موضوع می‌تواند عواقب ناگواری برای بیمار داشته باشد.
  • تیره شدن دندان‌ها : اگر یکی از دندان‌های شما به طور ناگهانی تغییر رنگ دهد، اگر این تغییر رنگ به صورتی باشد که نسبت به دندان‌های سالم رنگ تیره‌تری داشته باشد، ممکن است نشان‌دهنده این موضوع باشد که دندان شما دچار عفونت شده و لازم است که درمان ریشه دندان را انجام دهید.
  • از بین رفتن مواد قبلی استفاده شده در درمان ریشه: یکی دیگر از مواردی که ممکن است شما را به سمت درمان ریشه دندان سوق دهند و اندودنتیست را نیز به انجام این کار راضی کند، از بین رفتن بخشی از کارهای دندانپزشکی قبلی مانند تاج دندان یا مواد پرکننده است که در این صورت باعث می‌شود اعصاب دندان مجدداً در معرض عوامل مختلف قرار گیرند.
۱۵ اسفند ۱۳۹۶

عصب کشی یا درمان ریشه چیست؟

عصب کشی یا درمان ریشه به فرایندی گفته می‌شود که در آن بافت‌های داخل دندان تخلیه شده و دندان پاکسازی  می‌شود. علت نیاز به عصب کشی، التهاب و عفونت فضای داخلی دندان است که به آن پالپ گفته می‌شود. در صورتی که عواملی مانند پوسیدگی عمیق باعث آسیب دیدن پالپ شوند، تنها راه درمان تخلیه محفظه پالپ است. در صورت عفونت گسترش پیدا کرده و به ریشه دندان‌های مجاور، استخوان پیرامون و حتی جریان خون گسترش می‌یابد. هنگامی که با دندان درد به دندانپزشک مراجعه می‌کنید، ممکن است مشکلتان تنها چند دستور ساده برطرف شود و یا مجبور به عصب کشی و یا حتی کشیدن دندان باشید. روش درمان بستگی به علت دندان درد دارد.

شکل- عصب کشی دندان
شکل- عصب کشی دندان

تشخیص نیاز به عصب کشی چگونه است؟

هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید، دندان‌پزشک پس از شنیدن صحبت‌های شما در مورد علائم و نگرانی‌های تان، دهان شما را معاینه کرده و احتمالاً آزمایش‌هایی برای تأیید تشخیص توصیه می‌کند. به این ترتیب مشخص می‌شود آیا نیاز به عصب کشی دارید یا خیر.

روش‌های معاینه و تشخیص نیاز به عصب ‌کشی دندان

  • عکس پرتوی ایکس
  • بررسی و شناسایی دملهای مداوم یا مکرر لثه
  • شناسایی تغییر رنگ دندان
  • نمایان شدن عصبهای دندان
  • تست دق یا ضربه
  • تست سرما و گرما
  • تست الکتریکی
  • بی ‌حسی انتخابی
  • تست حفره

معمولا تمام روش‌های گفته شده برای معاینه دندان استفاده نمی‌شود و ضرورتی ندارد همه این روش‌ها انجام شوند. همچنین توجه داشته باشید دندانی که نیاز به عصب کشی دارد لزوماً نباید دمل در لثه ایجاد کرده باشد یا باعث تغییر رنگ دندان شده باشد بلکه حتی ممکن است درد هم ایجاد نکند. در بیشتر موارد حتی یکی از روش‌های نام برده مانند عکس پرتوی ایکس می‌تواند اطلاعات کاملی در مورد دندان در اختیار دندانپزشک قرار دهد. با این حال برای تأیید و وضعیت ممکن است از چند روش دیگر بهره برده شود.

عکس پرتوی ایکس
عکس پرتوی ایکس
  • عکس پرتوی ایکس

گاهی اوقات ممکن است دندانی که دچار مشکل شده هیچ درد و تورمی ایجاد نکند بنابراین شما متوجه نیاز فوری دندان به درمان نمی‌شوید. به همین علت چکاپهای منظم دندانپزشکی اهمیت دارد. در عکس‌های پرتوی ایکس بسیاری از مشکلات دندانی حتی اگر در مراحل اولیه باشند شناسایی می‌شوند و به سرعت تحت درمان قرار می‌گیرند، بدون این که نیاز به درمان‌های پیچیده و تهاجمی داشته باشند.

عکس پرتوی ایکس مشکلات زیادی را بر اساس میزان عبور پرتو مشخص می‌کند. نفوذ پذیری بافت‌های مختلف در مقابل پرتوی ایکس متفاوت است و همین موضوع باعث شناسایی انواع ساختارها و ضایعات دهانی می‌شود. برای مثال ممکن است نوک ریشه دندان بافت مدور متفاوتی را نشان دهد که نشان دهنده آبسه است. همچنین تغییرات استخوان به علت عفونت داخل دندان در این تصاویر مشخص می‌شود. با این حال توجه داشته باشید عکس‌های پرتو ایکس همیشه به صورت صد در صد نمی‌تواند یافته عصب کشی دندان را نشان دهد. از طرفی عناصر مشکوکی ممکن است در عکس دیده شود در حالی که هیچ مشکل آسیب‌ شناختی ندارد. بنابراین استفاده از این روش در ترکیب با روش‌های دیگر بسیار مطمئن‌تر خواهد بود.

  • دمل لثه

یکی دیگر از نکات مهم که دندانپزشک هنگام معاینه دهان به آن توجه می‌کند، وجود یا عدم وجود دمل در لثه است که در دندانپزشکی به آن فیستول (fistulous tract) گفته می‌شود. در حقیقت دمل لثه یا فیستول به ترشحات چرکی گفته می‌شود که عفونت داخل دندان را به سمت دهان هدایت کرده و به جای نفوذ به بافت‌های نرم اطراف دندان در دهان تخلیه می‌شود. بنابراین در این حالت چرک داخل دندان راهی به بیرون پیدا کرده است. همچنین ممکن است چرک تجمع یافته در داخل دندان وارد بافت‌های نرم شده و باعث تورم شود. در صورتی که مسیر تخلیه چرک مسدود شده باشد، معمولاً به جای تخلیه و ترشح آن به داخل دهان، شاهد تورم لثه خواهیم بود. در هر حالت معمولاً این نواحی به لمس حساس هستند اما لزوماً تجربه این وضعیت به معنی نیاز به عصب کشی نیست. در برخی موارد ضایعات مشابهی ایجاد می‌شود که در اثر عفونت لثه اتفاق افتاد است و ربطی به پالپ دندان ندارد.

  • تغییر رنگ دندان

هنگامی که دندان دچار تغییر رنگ می‌شود معنی آن ایجاد تغییراتی در فضای عصبی داخل دندان است. در بسیاری از موارد تغییر رنگ دندان نشان ‌دهنده نیاز به عصب کشی می‌باشد. اغلب تغییر رنگ دندان به عنوان یکی از پیامدهای نوعی ضربه دیدن یا ترومای دندان است. جالب است بدانید در برخی موارد ممکن است ۱۰ سال طول بکشد تا تغییر رنگ اتفاق بیفتد. توجه داشته باشید تغییر رنگ دندان ممکن است همراه با دندان درد و یا تورم لثه نباشد . از طرفی سیاه شدن دندان همیشه به معنی نیاز به عصب کشی نیست. این نشانه باید همراه با علایم دیگر باشد تا بتوان علت آن را به صورت دقیق تشخیص داده و درمان نمود.

  • نمایان شدن عصب ها

از آنجایی که نمی‌توان به راحتی مشخص کرد عصب دندان چقدر به سطح دندان نزدیک است، نمایان شدن عصب حتی ممکن است در اثر اشتباهات دندان‌پزشکی نیز اتفاق بیفتد. در این موارد باید عصب کشی انجام شود چرا که نمایان شدن عصب ها باعث تخریب بافت‌ها در آینده خواهد شد. همان طور که پیش‌تر گفته شد عصب ها و رگهای خونی در بخش داخلی دندان که به آن پالپ گفته می‌شود قرار دارند.

  • تست پالپ

عکس‌های پرتوی ایکس، دمل لثه، تغییر رنگ دندان و نمایان شدن عصب نشانگرهای اصلی نیاز به عصب کشی دندان هستند. با این حال ممکن است دندان‌پزشک با استفاده از یک یا چند روش تست پالپ نیاز به عصب کشی دندان را تأیید نماید. تست‌هایی که برای ارزیابی وضعیت آسیب‌دیدگی پالپ و نیاز به عصب کشی انجام شود عبارتند از:

  • ضربه زدن به دندان
  • قرار دادن دندان در معرض محرک داغ یا سرد
  • بی ‌حسی انتخابی
  • تست حفره
  • تست الکتریکی
  • عکس پرتوی ایکس در زوایای مختلف

 

 

۲۹ بهمن ۱۳۹۶

ساختار دندان

پالپ به بخش مرکزی دندان گفته می‌شود که حاوی رگهای خونی و عصب ها و بافت همبند می‌باشد. اگر چه پالپ با لایه عاج و مینا محافظت می‌شود اما بر اثر عوامل مختلف مانند پوسیدگی عمیق، ترک ‌خوردگی و وارد آمدن ضربه ممکن است پالپ دچار آسیب ‌دیدگی شود. عامل بیماری‌ها و مشکلات پالپ ممکن است باکتریایی، فیزیکی، شیمیایی و یا تشعشع باشد. به طور کلی بیماری‌های پالپ چند دسته کلی تقسیم می‌شوند.

مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

پالپیت

پالپیت به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود. علت آن ممکن است پوسیدگی دندان، تروما یا درمان‌های مکرر دندانپزشکی باشد. نشانه اصلی پالپیت دندان درد است. پالپیت در ابتدا به صورت برگشت پذیر بوده و آسیب ماندگار در پالپ ایجاد نمی‌کند بلکه با درمان مناسب می‌توان پالپ را نجات داد. اما در صورتی که در این مرحله درمان نشود، بیماری پیشروی کرده و به پالپیت برگشت ‌ناپذیر تبدیل می‌شود که در این صورت نمی‌توان با پر کردن دندان آن را درمان نمود. در این مرحله پالپ دچار نکروز شده و در صورت عدم درمان منجر به عفونت پیرامون نوک ریشه دندان می‌شود. پالپیت برگشت پذیر ممکن است حاد و یا مزمن باشد. پالپیت حاد علائمی ایجاد می‌کند اما پالپیت مزمن بدون علامت است. پالپیت برگشت ‌ناپذیر در صورتی‌ که حاد باشد با واکنش غیر طبیعی دندان به محرک‌های سرد یا داغ مشخص می‌شود و در صورتی ‌که مزمن باشد بدون علامت است.

مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

تخریب یا دژنراسیون پالپ

این وضعیت معمولاً در افراد سالمند دیده می‌شود و در شرایطی اتفاق می‌افتد که دندان دائماً در معرض محرک‌های خفیف قرار دارد. عامل تحریک دندان ممکن است فرسایش دندان، وجود باکتری‌ها و موارد دیگر باشد. در صورتی که این وضعیت پیشروی کند ممکن است باعث تغییر رنگ دندان شده و دیگر دندان به هیچ محرکی واکنش نشان ندهد. تخریب پالپ ممکن است به دو صورت زیر اتفاق بیفتد:

  • کلسیتی شدن پالپ یا سنگ پالپی علت سنگی شدن پالپ مشخص نیست و شواهدی وجود ندارد که نشانه دهد این وضعیت مرتبط با اختلال سیستمی یا پالپی باشد. اندازه سنگها ممکن است در حد ذرات میکروسکوپی تا توده های بزرگ کلسیتی که تقریبا تمام محفظه پالپ را درگیر کرده است، متغیر باشد. این وضعیت را میتوان از روی عکسهای رادیوگرافی شناسایی کرد.
  • موارد دیگر تعیین شده با تشخیص هیستوپاتولوژی
مشکلات و بیماری های پالپ دندان
مشکلات و بیماری های پالپ دندان

نکروز پالپ

نکروز به مرگ سلول‌ها گفته می‌شود و نکروز پالپ به معنی مرگ پالپ دندان است. نکروز ممکن است تمام پالپ را در بر بگیرد و یا تنها بخشی از آن را درگیر کند. نکروز ممکن است در اثر التهاب و یا به علت جراحت اتفاق بیفتد.

۲۵ بهمن ۱۳۹۶

 

اگر چه دندان‌ها بسیار محکم و مقاوم هستند اما باز هم در اثر وارد آمدن نیروهای شدید ممکن است لب پر شده یا دچار ترک خوردگی و شکستگی شوند.

دلایل ترک خوردن و شکستن دندان

  • جویدن اجسام سخت
  • وارد آمدن ضربه به صورت و دهان
  • زمین خوردن
  • پوسیدگی که باعث تضعیف دندان می‌شود
  • پرشدگی بزرگ یا قدیمی دندان که دیگر نمی‌تواند دندان را پشتیبانی نماید
ترک خوردن و شکستن دندان
ترک خوردن و شکستن دندان

دندان درد و  شکستگی دندان

ممکن است هنگامی که دندان پر شده ترک برمی‌دارد هیچ دردی احساس نکنید. با این حال معمولاً زبانتان سطح زبر یا تیز دندان را احساس می‌کند و متوجه آن می‌شوید. شکستگی‌هایی کوچک دندان معمولاً دردی ایجاد نمی‌کند اما در صورتی که قطعه بزرگی از دندان ترک بردارد یا جدا شود، ممکن است درد ایجاد کند. در چنین شرایطی عصب داخل دندان ممکن است آسیب ببیند.. ناراحتی شدید در اثر شکستگی دندان در شرایطی اتفاق می‌افتد که پایانه ‌های عصبی داخل لایه عاج دندان نمایان شده و در معرض هوا، سرما یا گرما قرار می‌گیرند.

درد ناشی از ترک خوردگی یا شکستگی دندان ممکن است به صورت پیوسته بود و یا دوره ای احساس شود. بسیاری از افراد هنگامی که چیزی میجوند درد احساس می‌کنند چرا که جویدن باعث می‌شود فشار بر دندان آسیب دیده وارد شود.

در صورت شکستگی دندان چه باید کرد؟

  • ترک ‌خوردگی دندان

هیچ راهی برای درمان ترک ‌خوردگی دندان در خانه وجود ندارد. بنابراین حتماً باید به دندانپزشک مراجعه کنید. گاهی اوقات دندان ممکن است ظاهراً خوب به نظر برسد اما تنها هنگامی که غذا می‌خورید یا هنگامی که دندان در تماس با غذای سرد یا گرم قرار می‌گیرد درد احساس می‌کنید. در صورتی که دندانتان دائماً درد می‌کند ممکن است عصب ها یا رگهای خونی آن آسیب دیده باشند. این علامت هشدار دهنده جدی است که حتماً باید با دندانپزشک آن را بررسی کنید. گاهی اوقات دندان ترک خورده در حالت عادی درد نمی‌گیرد اما هنگامی که فشار فک از آن برداشته میشود درد احساس می‌کنید.

  • شکستگی دندان

در صورتی که دندانتان شکسته و تکه ‌ای از آن جدا شده است باید هرچه سریع تر به دندانپزشک مراجعه کنید. دندان‌پزشک، دهان شما را معاینه می‌کند تا مشخص کند آیا شکستگی دندان در اثر پوسیدگی بوده یا خیر. همچنین باید مشخص شود آیا عصب دندان در خطر قرار دارد و آسیب دیده است یا خیر. عصب آسیب دیده معمولاً نیازمند درمان ریشه است.

تا زمان مراجعه به دندانپزشک می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

  • دهان خود را با آب گرم شست ‌و شو دهید
  • با یک تکه گاز استریل بر روی ناحیه ‌ای که خونریزی می‌کند به مدت ۱۰ دقیقه فشار وارد کنید تا خونریزی متوقف شود. اگر متوقف نشد از یک چای کیسه‌ ای برای فشار دادن ناحیه خونریزی استفاده کنید.
  • کمپرس سرد بر روی گونه یا لب در نزدیکی دندان شکسته قرار دهید تا تورم و درد کاهش پیدا کند.
  • اگر نمی‌توانید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید، دندان خود را با چسب مخصوص دندانپزشکی بپوشانید. چسب دندانپزشکی را می‌توانید از داروخانه تهیه کنید.
  • برای برطرف شدن است موقتاً می‌توانید از مسکن های بدون نسخه استفاده کنید.
ترک خوردن و شکستن دندان
ترک خوردن و شکستن دندان

درمان شکستگی و ترک خوردگی دندان

پیش از این که درباره روش‌های درمان صحبت کنیم باید بدانید انواع مختلف شکستگی دندان با هم متفاوت بوده و در نتیجه درمان‌های آنها نیز تفاوت دارد.

  • ترک‌های مویی– ترکهایی مویی که به آنها کِریز لاین نیز گفته می‌شود، ترک‌های سطحی هستند که تنها در بیرونی ترین بخش دندان یعنی مینا ایجاد می‌شوند. ترک‌های نوعی طبیعی بوده و به ندرت به درمان نیاز پیدا می‌کنند. با این حال در صورتی که می‌خواهید ترک‌های مویی دندان‌ را از بین ببرید احتمالاً راه حل آن پولیش ملایم دندان در مطب دندانپزشکی است.
  • ترک‌ خوردگی – در این نوع شکستگی در ابتدا قطعات دندان از هم جدا نمی‌شوند بلکه در جای خود باقی می‌مانند اما به تدریج جدا خواهند شد. ترک‌های دندان خود انواع گوناگون دارند. ترک‌ خوردگی را گاهی اوقات می‌توان با مواد پر کننده دندان، ترمیم نمود. ممکن است برای جلوگیری از گسترش ترک و شکستن دندان استفاده از روکش ( تاج مصنوعی) توصیه شود. در صورتی که در ترک‌ خوردگی، پالپ دندان درگیر باشد ممکن است ناچار به عصب‌ کشی باشید.
  • لب پر شدگی – لب پر شدگی های کوچک معمولاً نیازی به درمان ندارند. ممکن است دندانپزشک توصیه کند آسیب ‌دیدگی را با مواد پر کننده دندان ترمیم کنید تا جلوی گسترش آن گرفته شود و ظاهر دندان بهتر شود. در صورتی ‌که لب پر شدن دندان محدود به بخش بسیار کوچکی از دندان باشد ممکن است تنها پولیش برای درمان آن کفایت کند.
ترک خوردن و شکستن دندان
ترک خوردن و شکستن دندان
  • شکستگی کاسپ دندان – این شکستگی‌ها در سطح جونده دندان اتفاق می‌افتد. کاسپ به برجستگی‌های سطح جونده دندان گفته می‌شود. معمولاً شکستگی کاسپ پالپ را درگیر نمی‌کند و درد زیادی ایجاد نمینماید. ممکن است پزشک برای ترمیم شکل دندان، به ترمیم شکستگی بپردازد. با این ‌حال غالباً برای ترمیم از آنلی یا روکش استفاده می‌شود.
  • شکستگی عمیق – این شکستگی‌ها عمق زیادی داشته و عصب دندان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تقریباً همیشه شکستگی‌های عمیق و جدی باعث درد و حساسیت دندان می‌شوند. معمولاً بخش شکسته دندان خونریزی می‌کند. برای تخلیه عصبهای آسیب دیده معمولاً باید درمان ریشه یا عصب ‌کشی انجام شود و پس از آن دندان روکش شود تا عملکرد و زیبایی به آن بازگردد.
  • تکه شدن دندان – شکستگی عمودی که باعث دو تکه شدن دندان می‌شود بیشتر در دندانهای عقبی ( آسیاب بزرگ) رخ می‌دهد که بیش از یک ریشه دارند. در چنین شرایطی این امکان وجود دارد که یکی از ریشه ها حفظ شود و با روکش دندان محافظت گردد. برای این منظور ابتدا باید عصب ‌کشی انجام شود. سپس دندان‌پزشک ریشه ‌هایی را که نمی‌توان حفظ کرد برداشته و یک تاج مصنوعی بر روی ریشه قرار میدهد تا جایگزین تاج دندان گردد. در برخی موارد که نمی‌توان هیچ یک از ریشه های دندان را حفظ کرد، دندان کشیده می‌شود.
  • شکستگی عمودی ریشه – گاهی اوقات شکستگی دندان عمیق بوده و تمامی طول دندان از تاج تا ریشه را در بر می‌گیرد. اغلب این شکستگی‌ها دردناک هستند چرا که نواحی اطراف ریشه نیز ممکن است دچار التهاب و عفونت شود. در بیشتر موارد باید دندان کشیده شود.
  • شکستگی ناشی از پوسیدگی – در چنین مواردی دندان به علت پوسیدگی تضعیف شده و از داخل پشتیبانی ندارد به همین علت به راحتی می‌شکند. دندان‌پزشک پس از معاینه دندان، بخش‌های پوسیده را تخلیه کرده و دندان را ترمیم می‌کند. در برخی موارد که پوسیدگی گسترده و عمیق است، ممکن است لازم باشد دندان کشیده شود.

 

۱۰ بهمن ۱۳۹۶

مشکلات و بیماریهای پالپ

دندان‌ها در حالت طبیعی حاوی رگهای خونی و عصبها می‌باشند که در داخل دندان در محفظه ‌ای به نام پالپ قرار گرفته ‌اند. پالپ تنها بخش زنده دندان است که در دوران رشد مسئول رساندن مواد مغذی به دندان می‌باشد. گاهی اوقات در اثر عوامل مختلفی ممکن است پالپ دچار بیماری شده و نیازمند درمان شود. در اکثر موارد پالپ آسیب دیده باید تخلیه شود تا عفونت به بخش‌های دیگر گسترش پیدا نکند. به این فرایند درمان ریشه (روت کانال) یا عصب‌ کشی گفته می‌شود.

عواملی که باعث بیماری پالپ دندان میشوند

  • آسیب‌های مداوم

هر گونه تحریک یا آسیب لایه عاج که در طول عمر هر کسی اتفاق می‌افتد، تأثیر تجمعی داشته و بر ظرفیت بازسازی و ترمیم پالپ تأثیر می‌گذارد. منشأ بیماری پالپ عمدتاً عفونت است اما ممکن است عواملی مانند تغییرات مکانیکی، دمایی، شیمیایی یا اسمزی یا سمی نیز باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • پوسیدگی دندان

به محض این که پوسیدگی دندان لایه مینا را از بین برده و به عاج دندان برسد، سموم حاصل از فعالیت باکتری‌ها و مواد آسیب ‌زا از طریق توبولهای عاج نفوذ کرده و وارد فرایندهای ادنتوبلاست میشوند که این امر منجر به پسرفت لایه ادنتوبلاست پالپ ایجاد می‌کنند. در واکنش به این تحریک، پالپ عاج آزرده یا  ( irritation dentine) ایجاد میکند. در صورتی که پوسیدگی پیشروی کند و به بخشی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارد برسد و هم‌زمان لایه محافظ عاج آزرده داخل پالپ از دست رفته باشد یا پوسیدگی به سرعت پیشرفت کرده و به عاج آزرده تازه تشکیل شده برسد، پالپیت حاد ایجاد میشود.

در برخی شرایط این التهاب حاد می‌تواند به نکروز پالپ ( مردن دندان) منتهی شود. گسترش بیشتر پوسیدگی همراه با تهاجم باکتری‌ها از ضایعات پوسیدگی به داخل پالپ، به نکروز عفونی تمامی پالپ ختم می‌گردد.

  • عوامل حاصل از درمان های دندانپزشکی

برخی اقدامات درمانی ممکن است باعث آسیب دیدن پالپ شوند.

  • دست‌کاری مکانیکی مواد سخت دندان

در حین آماده‌ سازی دندان، توبولهای متعدد عاج نمایان شده و فرآیند ادنتوبلاست در سطح زخم عاج متوقف می‌شود. باز شدن مکانیکی توبولهای عاج و تغییر فشار داخل پالپ باعث می‌شود مایعات داخل دندان از طریق توبولهای عاج به سطح باز عاج جریان پیدا کند که در نتیجه آن پالپ دچار بی آبی و خشکی می‌شود. به علت ترشح مایعات داخل پالپ به سطح باز عاج، ممکن است ادنتوبلاست به شکل منفعل به توبولهای عاج انتقال یابد.

  • جراحات مربوط به آماده‌سازی دندان

به دلیل آماده ‌سازی دندان، لایه عاج ممکن است تحت حرارت زیاد قرار گرفته و یا حتی بسوزد. در موارد شدید تاول‌های سوختگی در پالپ شکل می‌گیرند که نشان دهنده تغییرات واکوئل مانند هستند. به طور کلی آسیب‌های ناشی از آماده سازی دندان مانند حرارت زیاد همیشه در ناحیه ادنتوبلاست اتفاق می‌افتد. بنابراین پیامد جراحات حاصل از آماده ‌سازی عاج، ممکن است پالپیت حاد یا مزمن باشد. پالپیت مزمن ممکن است منجربه نکروز پالپ شود، حتی در صورتی که در ابتدا علایم بسیار کمی داشته و یا هیچ علامتی ایجاد ننموده باشد.

  • مواد پر کننده دندان

مواد مختلفی که برای پر کردن دندان استفاده می‌شود ممکن است باعث آسیب‌های شیمیایی پالپ دندان شود به خصوص در صورتی که لایه عاج باقی مانده بین پوسیدگی و پالپ نازک باشد.

  • چسب مخصوص دندانپزشکی

چسبهای سنگ و سیلیکات به وضوح به پالپ آسیب وارد میکنند.

  • پرشدگی آمالگام

در صورتی که پوسیدگی دندان به یک سوم میانی عاج و یا حتی نزدیک‌تر به پالپ رسیده باشند باید پر کننده آمالگام را تنها پس از استفاده از محافظ مناسب عاج استفاده نمود.

  • پرشدگی کامپوزیت

این که آیا مواد کامپوزیت آسیبی به پالپ وارد می‌کنند یا خیر در حال حاضر مورد بحث است. اکثر دندانپزشکان اتفاق ‌نظر دارند که این ماده پر کننده دندان ممکن است باعث التهاب مزمن و حتی نکروز پالپ شود. بنابراین هنگام پر کردن دندان با کامپوزیت در موارد پوسیدگی عمیق باید محافظت از پالپ انجام شود.

هنگامی که رزین کامپوزیت در ترکیب با چسب عاج مورد استفاده قرار می‌گیرد، ارزیابی آسیب احتمالی که ممکن است به پالپ دندان وارد شود متفاوت است. چسب عاج در تماس با بافت پالپ ماده ای سیتوتوکسین به شمار می‌آید بنابراین نباید در تماس مستقیم با پالپ قرار بگیرد. حتی در صورتی که لایه عاج سالم و دست نخورده باشد، ترکیبات چسب عاج ممکن است به پالپ نفوذ کند بنابراین بخش‌هایی از عاج که نزدیک به پالپ قرار دارند، باید پیش از استفاده از این مواد به صورت موضعی با محافظت از پالپ تحت درمان قرار بگیرند.

  • درمان‌های ارتودنسی

گاهی اوقات ممکن است درمان‌های ارتودنسی منجر به آسیب‌های گسترده پالپ شوند. در شرایطی چنین اتفاقی رخ می‌دهد که فشار وارد شده به آنها بیش از حد تحمل آنها باشد. رشته های عروقی عصبی که از طریق فورامن نوک ریشه وارد پالپ می‌شوند، باید بتوانند حرکت دندان هنگام اعمال نیرو توسط وسیله ارتودنسی و درنتیجه جابه‌جایی نوک ریشه را دنبال کنند. در غیر صورت ممکن است اتصال عصبها و رگهای خونی با پالپ در نوک ریشه تحت فشار قرار گرفته و دچار اختلال شده و یا به طور کامل قطع شود. در این صورت خون رسانی به پالپ متوقف شده و در نتیجه بافت‌های پالپ می‌میرند (نکروز).

  • ساییدگی و فرسایش فیزیکی

ساییدگی و فرسایش فیزیکی به معنی از دست رفتن مواد سخت دندان به واسطه تماس دندان‌های بالا و پایین با یکدیگر است و ممکن است باعث آسیب‌های ماندگار شود. هنگامی که براثر دست رفتن ساختار فیزیکی دندان، توبولهای عاج نمایان می‌شود، سموم و مواد دیگر داخل حفره دهان از طریق این توبولها وارد پالپ شده و باعث التهاب آن می‌شود. از نظر فیزیولوژی پالپ برای محافظت از خود در مقابل این مواد آسیب‌زا، عاج اطراف توبولی یا پری توبولار (peritubular ) تولید می‌کند.

  • ضربه و تروما دندان

علاوه بر آسیب‌هایی که به بافت‌های پیرامون ریشه وارد می‌شود، ضربه‌ هایی که به دندان وارد می‌شود به پالپ نیز آسیب وارد می‌کند. بنابراین تغییراتی در پالپ ایجاد می‌شود که ممکن است به مرگ کامل بافت‌های پالپ خاتمه یابد. فرایندهای جذب مانند گرانولوم داخلی نیز ممکن است پس از ضربه دیدن دندان اتفاق بیفتد.

  • ترک ‌خوردگی دندان

برخی از موارد ترک‌ خوردگی ممکن است باعث پالپیت مزمن و گاهی اوقات پالپیت حاد شود.

۳۰ دی ۱۳۹۶

پولیپ دندان چیست؟  

پولیپ پالپ دندان (dental pulp polyp) یا پالپیت هایپرپلازی بلند مدت به بافتهای ملتهب متورم صورتی رنگی گفته میشود که از طریق حقره ای در سطح بیرونی دندان، از داخل دندان بیرون زده و به فضای داخل دهان رو به گسترش است. در مرحله ای ممکن است سطح پوشیده روی دندان نهفته، باز شود.

این رشد غیر طبیعی بافتها برگشت پذیر نیست و با درمان دارویی برطرف نمیشود. درمان متداول پولیپ پالپ دندان، درمان ریشه همراه با قرار دادن روکش دندان است. دندانی که به شدت تحت تاثیر پولیپ قرار گرفته باشد، باید کشیده شود. سپس با استفاده از پروتزهای دندانی مانند ایمپلنت زیبایی و عملکرد به دندان باز میگردد.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

چه عواملی باعث تشکیل پولیپ دندان میشوند؟

پولیپ دندان غالبا در اثر پوسیدگی در یک دندان بزرگ مانند دندان عقل و عدم درمان به موقع آن اتفاق می‌افتد. پولیپ دندان معمولاً در دندان آسیاب بزرگ دوم دائمی یا گاهی دندان آسیاب بزرگ اول دائمی ایجاد می‌شود. علت آن این است که معمولا این نوع دندانها بیشتر از دندان‌های دیگر در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند و آسیب می‌بینند. این وضعیت در شرایطی ایجاد میشود که دندان‌ها در سنی که گردش خون هنوز در ریشه دندان به خوبی برقرار است، دچار پوسیدگی گسترده شده اند. این نشان می‌دهد در واقع این فرایند در اوایل زندگی (کودکی) شروع می‌شود اگر چه خود ضایعه ممکن است بعدها دیده شود. ادامه یافتن فعالیت باکتریهای مضر که باعث ایجاد پوسیدگی شده اند، منجر به ناراحتی و تورم پالپ داخل دندان میشود.

عامل دوم تشکیل پولیپ دندان، آسیب دیدگی دندان در شرایطی است که پر شدگی یا روکش دندان استفاده نشده است.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

ظاهر پولیپ دندان چگونه است؟

مشخصه های پولیپ دندان بسیار متغیر است و ممکن است از لمس ابریشمی و صاف تا اسفنجی یا غده غده تجربه شود.

رنگ پولیپ پالپ دندان از صورتی مایل به سفید تا قرمز پر رنگ میتواند باشد.

معمولا وجود پولیپ متورم هنگامی مشخص میشود که از داخل دندان (از یک ضایعه پوسیدگی) بیرون میزدند.

ضایعه به صورت یک توده خونریزی دهنده گرانولی در حال رشد از دندان آشکار میشود. زخم سطح این ناحیه ممکن است با رنگ خاکستری تا سفید دیده شده و یا ممکن است سطح آن رنگ یکدست داشته و مشابه مخاط مجاور دیده شود.

لمس پولیپ غالبا منجر به خونریزی جزئی شده و هیچ ناراحتی ایجاد نمیکند.

پولیپ دندان
پولیپ دندان

عوامل زمینه ساز پولیپ دندان

 

عدم دسترسی به درمان‌های دندانپزشکی این وضعیت در کشورهای در حال توسعه شایع‌تر است و در کشورهایی که مردم به مراقبت‌های دندانپزشکی، دسترسی بیشتری دارند کمتر دیده می‌شود.

قومیت و نژاد – بروز این وضعیت در تمام قومیت‌ها و نژادها به یک اندازه است. با این حال افرادی که از نظر موقعیت اجتماعی اقتصادی در سطح پایین‌تری قرار دارد و دسترسی محدودی به درمان‌های دندانپزشکی دارند بیشتر دچار پولیپ دندان میشوند.

جنسیت جنسیت نقشی در این ضایعه دهانی ندارد.

سن این ‌مشکل پالپ دندان تقریباً منحصراً در کودکان و جوانان اتفاق می‌افتد. علت این است که مقاومت بالای بافتی در این گروه سنی وجود دارد که باعث میشود در اثر واکنش محافظتی غیر طبیعی پالپ، این محفظه سوراخ شود. معمولا بافتها از ضایعه پوسیدگی دندان بیرون میزنند.

پولیپ ممکن است در دندان‌های شیری و یا دندان‌های دائمی دیده شود. بیشتر مواردی که در آنها تروما عامل مسبب این وضعیت در دندان‌های شیری جلویی است، در کودکان دو ساله یا کوچک‌تر دیده می‌شود.

علائم پولیپ دندان

این وضعیت به طور کلی بدون علامت بوده و گاهی اوقات ممکن است جویدن باعث حساسیت دندان به لمس شود. گاهی اوقات ممکن است خونریزی موضعی جزئی اتفاق بیفتد. پولیپ بزرگ شده و تمام سطح حفره پوسیدگی را میپوشاند.

درمان پولیپ

درمان شامل برداشتن بافت پالپوئید و پس از آن برداشتن کامل پالپ می باشد. هنگامی که توده پالپ دندان برداشته شد، خونریزی را میتوان با اعمال فشار کنترل نمود.

۱۶ دی ۱۳۹۶

پالپیت چیست؟

پالپیت به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که در اثر پوسیدگی دندان، جراحت یا درمان‌های مکرر دندانپزشکی اتفاق می‌افتد. پالپ بخش مرکزی دندان است که رگهای خونی و عصب ها در آن قرار دارند. پالپ مسئول ارسال سیگنال درد به هنگام آسیب‌ دیدگی است. همچنین در دوران رشد دندان، مواد مغذی از طریق پالپ تأمین می‌شود.

علامت اصلی پالپیت، احساس درد است. تشخیص این وضعیت بر اساس یافته ‌های بالینی و تأیید آن توسط عکس پرتو ایکس انجام می‌شود. درمان شامل برداشتن بخش پوسیده و عفونی و ترمیم دندان آسیب دیده است اما در صورتی که پالپیت گسترش یافته و برگشت ‌ناپذیر باشد باید عصب‌ کشی انجام شده یا دندان کشیده شود.

پالپیت یا التهاب داخل دندان
پالپیت یا التهاب داخل دندان

در چه شرایطی پالپیت اتفاق می‌افتد؟

  • در صورتی که پوسیدگی دندان گسترش یافته و به عمق لایه عاج دندان برسد.
  • در صورتی که دندان چندین مرتبه تحت درمان‌های دندانپزشکی تهاجم قرار گرفته باشد.
  • جراحات و ضرباتی که باعث آسیب دیدن رگهای خونی و عصبهای پالپ شده باشند.

انواع پالپیت

پالپیت ممکن است برگشت ‌پذیر و یا برگشت ‌ناپذیر باشد. پالپیت برگشت‌ پذیر به صورت التهاب محدود اتفاق‌افتاده و دندان را می‌توان با پرکردن ساده درمان نمود. در پالپیت برگشت ‌ناپذیر تورم داخل دندان باعث به مخاطره افتادن گردش خون و موجب مرگ پالپ شده است و در نتیجه آن بافت‌ها عفونی شده و باید تخلیه شوند.

عوارض پالپیت

پیامدهای پالپیت عبارتند از پریودنتیت نوک ریشه ، تشکیل آبسه در نوک ریشه، سلولیت (التهاب باکتریایی که پوست را درگیر می‌کند) و استئومیلیت فک. گسترش التهاب در دندان‌های فک بالا ممکن است باعث سینوزیت چرکی، مننژیت، آبسه مغزی، سلولیت کره چشم و ترومبوز سینوس غاری شود. گسترش التهاب از دندان‌های فک پ%D

۵ دی ۱۳۹۶

در فرایند درمان ریشه (عصب ‌کشی) محفظه پالپ دندان تخلیه شده و تمیز و ضد عفونی می‌شود. سپس برای جلوگیری از نفوذ آلودگی‌ها به داخل دندان و عفونت مجدد، این محفظه باید پر و مهر و موم شود.

عصب ‌کشی یا درمان ریشه

در فرایند عصب ‌کشی یا درمان ریشه ابتدا سوراخی در تاج دندان ایجاد می‌شود تا دندانپزشک به محفظه پالپ و ریشه دسترسی داشته باشد. سپس مجرای ریشه با استفاده از ابزار دستی به نام فایل تمیز و پاک سازی می‌شود. مرحله نهایی کار کردن دندان است.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

پر کردن مجرای ریشه دندان

مرحله نهایی درمان ریشه یا عصب ‌کشی پر کردن مجرای ریشه دندانها است. پس از آن که مجرای ریشه کاملاً تمیز و پاک سازی شد، دیواره‌ های آن اندکی تراشیده شده و در نهایت ضد عفونی می‌شود. اکنون نوبت به پر کردن مجرای ریشه و محفظه پالپ فرا می‌رسد.

برای موفقیت‌ آمیز بودن درمان ریشه باید تمام مجراهای فرعی ریشه نیز شناسایی و درمان شود در غیر این صورت مجدداً عفونت اتفاق ‌افتاده و درمان با شکست مواجه می‌شود. مواد پر کننده ریشه دندان باید تا نوک ریشه برسند.

در حالت نرمال مواد پر کننده ریشه رادیواپاک هستند. رادیواپاک به موادی گفته می‌شود که پرتوی ایکس از آنها عبور نمی‌کند و تراکم بالایی در این محل وجود دارد. این مواد نقطه مقابل رادیولوسنت هستند که پرتوی ایکس به راحتی از آن‌ها عبور می‌کند و تراکم پایین دارند، به همین علت در عکس پرتوی ایکس به رنگ سیاه یا تقریباً سیاه دیده می‌شوند. رادیواپاک بودن مواد پر کننده دندان باعث می‌شود بتوان وضعیت آن را عکس پرتو ایکس مشاهده نموده و از درستی کار اطمینان حاصل نمود. ساختارهای رادیواپاک در عکس‌های پرتو ایکس معمولی به رنگ سفید یا تقریباً سفید دیده می‌شود.

انواع مواد پر کننده ریشه و پالپ دندان

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه
  • گاتاپرچا

گاتاپرچا ماده استاندارد برای پر کردن داخل دندان است. این ماده یک پلیمر طبیعی است که از لاتکس به ‌دست ‌آمده از نوعی درخت (پرچا) ساخته می‌شود. گاتاپرچا به شکل مخروط هایی با اندازه‌ های مختلف و برچسب‌های رنگی ساخته و استفاده می‌شوند (شکل بالا). برچسب‌های رنگی نوعی درجه ‌بندی هستند به این معنی که رنگ سفید کمترین قطر را دارد و رنگ مشکی از بیشتر قطر برخوردار است.

روش پر کردن دندان با گاتاپرچا

تکنیک‌های مختلفی برای قرار دادن مخروط‌های گاتاپرچا در داخل مجرای ریشه وجود دارد:

  • در تکنیک استاندارد اندودنسی مخروط گاتاپرچا همراه با چسب مخصوص مهر و موم در داخل مجرای ریشه قرار داده می‌شود.
  • در تکنیک دیگر از گاتاپرچا مذاب یا نرم استفاده می‌شود که به صورت تزریق مجرای ریشه را پر می‌کنند.
  • در تکنیک تراکم جانبی از گاتاپرچای سرد استفاده میشود که با ابزار مخصوصی ( اسپردر) در مجرای ریشه فشرده میشود.
پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

از آنجایی که هر یک از این تکنیک‌ها جنبه‌ های غیر قابل اطمینان دارند، بسیار از دندانپزشکان از ترکیبی از این روش‌ها استفاده می‌کنند.

۲- خمیر درزگیر مجرای ریشه

خمیر درزگیر مجرای ریشه (سیلر) مواد خمیری شکلی هستند که با استفاده از فایلهای مارپیچی با سرعت کم در داخل مجرای ریشه قرار داده میشوند.

پر کردن دندان در درمان ریشه
پر کردن دندان در درمان ریشه

طیف گسترده ‌ای از مواد پر کننده مجرای ریشه از درزگیر بی کنش چسبی گرفته تا مواد فعال کنشگر، وجود دارد که برای استریل کردن مجاری ریشه دندان استفاده میشود.

معمولا مواد به صورت ترکیبی با گاتاپرچا استفاده می‌شود و هدف اصلی از آنها پر کردن حفرات باقی مانده است به طوری که در نهایت مواد پر کننده مجرای ریشه تا حد ممکن متراکم و فشرده باشد.

پس از درمان ریشه (عصب ‌کشی )  

پس از این که مجرای ریشه پر شد و درمان اتمام یافت، نوعی ترمیم یا پر شدگی بر روی دندان قرار می‌گیرد. ممکن است دندان نیاز به روکش پیدا کند. مزیت مهم روکش دندان محافظت و ساختار آسیب دیده دندان است.

۲۶ آذر ۱۳۹۶

انواع پالپیت 

پالپ بخش مرکزی دندان است که حاوی رگهای خونی و عصبی و بافت همبند می‌باشد. پالپیت به التهاب یا عفونت پالپ دندان گفته می‌شود که به یکی از دو صورت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر دیده می‌شود (شکل زیر).

شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.
شکل- تصویر سمت راست پالپیت برگشت ناپذیر و تصویر سمت چپ پالپیت برگشت پذیر را نشان میدهد.

پالپیت برگشت ‌پذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که آسیب‌های آن قابل برگشت است و نیازی به درمان ریشه وجود ندارد. پالپیت برگشت ‌ناپذیر به التهاب پالپ دندان گفته می‌شود که با وجود برداشته شدن عامل التهاب، وضعیت بهبود نمی‌یابد و باید پالپ برداشته شود.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

نشانه‌ های پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • کرم خوردگی دندان
    • نمایان شدن عاج
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • کرم خوردگی عمیق دندان

متداولترین نواحی بروز پالپیت عبارتند از بخش‌هایی از دندان که اخیراً تحت درمان یا ترمیم قرار گرفته یا دچار نقص یا تروما شده است.

پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

علائم پالپیت

  • پالپیت برگشت ‌پذیر
    • درد کوتاه مدت در اثر تغییر اسمزی یا تغییر دمای دهان (برای مثال هنگام خوردن غذاهای سرد یا داغ)
  • پالپیت برگشت ‌ناپذیر
    • درد شدید و طولانی مدت بر اثر تغییرات دما
    • درد خودبه‌خودی و بدون علت
    • انتشار درد به بخش‌های دیگر

تشخیص پالپیت

  • برای تشخیص، هنگامی که به دندانپزشک مراجعه می‌کنید مراحل زیر انجام می‌شود:
  • سابقه دندانپزشکی بیمار دریافت شده و در مورد حوادث، درمان‌ها یا جراحات اخیر سوال میشود.
  • در مورد سابقه درد دندانی که درد میکند، سوال میشود.
  • در مورد محل درد، زمان شروع درد، شدت درد، عواملی که باعث شروع درد یا آرام شدن آن می‌شوند، طول مدت درد، نوع در ( تیر کشنده، مبهم، تیز و غیره) سوال میشود.
  • دندانپزشک دهان را کاملاً معاینه می‌کند تا وجود پوسیدگی‌ها، نمایان شدن عاج، ترمیمهای آسیب دیده، نواقص دندانی یا تروما مشخص شود.
  • برای رد احتمال پریودنتیت حاد، تست‌ ضربه انجام شود.
  • با استفاده از اسپری سرد یا تکه ای یخ، تست سرما بر روی دندان انجام شود. برای اطمینان تست بر روی دندان‌های سالم نیز انجام می‌شود.
  • با استفاده از آب داغ تست گرما انجام شود. با استفاده از رابر دم، دندان ایزوله شده و گاتاپرچای داغ یا منبع گرمایی دیگری استفاده میشود تا درد ناشی از تحریک دمایی ایجاد شود. برای اطمینان از دندان‌های سالم به عنوان کنترل تست استفاده می‌شود. درد تاخیری و طولانی تحریک شده در اثر محرک دمای داغ می‌تواند نشانگر پالپیت برگشت ‌ناپذیر باشد.
  • با استفاده از عکس‌های پرتوی ایکس، وضعیت ترمیم‌های دندانی یا پوسیدگیهایی که در معاینه بالینی مشهود نیستند، بررسی می‌شود. به خاطر داشته باشید دندانهایی که دچار پالپیت شده اند، در عکس رادیوگرافی ضایعات پری اپیکال (پیرامون ریشه دندان) نشان نمیدهند بلکه ممکن است تنها افزایش ضخامت رباط پریودنتال، از دست رفتن لامینا دورا و یا اوستئیت (التهاب استخوان) متراکم مشاهده شود.
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

تشخیص نوع پالپیت

بر اساس معاینه بالیتی و آزمایشها و تصاویر، تشخیص نوع پالپیت انجام میشود.

  • پالپیت برگشت پذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول نمیکشد
    • در تست ضربه حساسیت دندان وجود ندارد
    • درد خود به خودی وجود ندارد
    • حساسیت دندان به حرارت (تست گرما) وجود ندارد
  • پالپیت برگشت ناپذیر
    • درد ناشی از تست سرما بیش از ۳۰ ثانیه طول میکشد
    • تست گرما ممکن است درد ایجاد کند
    • درد خود به خودی ممکن است تجربه شود
    • حساسیت به تست ضربه ممکن است دیده شود
    • در عکسهای رادیوگرافی یا معاینه بالینی پوسیدگی عمیق مشاهده میشود
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر
پالپیت برگشت ‌پذیر و برگشت ‌ناپذیر

درمان پالپیت

پالپیت برگشت پذیر

 

  • عامل محرک برداشته شده و ساختار آسیب دیده (عاج نمایان شده، پوسیدگی، نقص ترمیم) ترمیم میشود.
  • نظارت بر علائم بیمار ادامه می یابد.
  • به بیمار توصیه میشود در صورتی که علائم بر طرف نشد یا بدتر شد، برای بررسی بیشتر باز گردد.

پالپیت برگشت ناپذیر

  • پالپکتومی دندان انجام میشود که طی آن تمامی پالپ دندان برداشته میشود.
  • در صورت امکان تمامی فرایند درمان ریشه ظرف یک جلسه تمام میشود. در موارد پالپیت برگشت ناپذیر آنتی بیوتیک توصیه نمیشود چرا که کمکی به کاهش درد بیمار نمیکند و مصرف آنتی بیوتیک نباید جایگزین پالپکتومی فوری شود.

سایر روشهای درمانی پالپیت

تنها راه دیگر به جای درمانهای ذکر شده، کشیدن دندان است.