ریشه دندان قسمت پنهان آن است که در امتداد بخش قابل مشاهده آن درون دهان، رو به پایین و به شکل محکم درون استخوان فک قرار گرفته است. هر دندان شامل یک بخش داخلی به نام پالپ است، که از طریق کانال پالپ تا انتهای ریشه های دندان امتداد یافته است. اگر حین جویدن غذا در دهان یا فک خود درد احساس می کنید یا بخشی از لثه شما متورم شده باشد، ممکن است دندان شما آبسه کرده باشد.

آبسه دندان عبارت است از عفونت داخل یا اطراف ریشه دندان. درمان ریشه یا همان عصب کشی و نیز جراحی اندودانتیک، درمان های رایج برای عفونت موجود در ریشه دندان هستند، به همین دلیل تجربه آبسه دندان در اطراف دندانی که سال ها پیش روی آن درمان ریشه انجام شده است می تواند کمی گیج کننده و نگران کننده باشد زیرا انتظار می رود طی عصب کشی باکتری های موجود در حفره کانال درون دندان تخلیه شده و فضای آن پاکسازی شده، شکل داده شده و در نهایت پر و سیل شده باشد و روی آن روکش قرار گرفته باشد. ممکن است تصور شما این باشد که کانال ریشه و روکش از دندان باقی مانده مراقبت می کنند. اما همیشه اینطور نیست. دندانی که قبلاً تحت درمان ریشه قرار گرفته است هنوز هم مستعد عفونت است.

آبسه دندان پس از عصب کشی
آبسه دندان پس از عصب کشی

عصب کشی ناقص

هدف درمان ریشه پاکسازی کامل بافت های ملتهب و عفونی درون ریشه دندان بیمار است. در ادامه، کانال خالی پالپ تا نوک ریشه به طور کامل سیل (مهر و موم) می شود. اما ذرات باقی مانده در انتهای کانال پالپ می توانند موجب پنهان شدن باکتری هایی شوند که موجب بروز عفونت مجدد خواهند شد. به این ترتیب، در صورتی که پر شدگی کانال ریشه از نوک ریشه دندان فراتر رفته باشد ممکن است مجدداً عفونت ایجاد شود.

آبسه دندان پس از عصب کشی
آبسه دندان پس از عصب کشی

کانالی که از چشم دندانپزشک دور مانده است

تعداد کانال های ریشه های اکثر دندان ها قابل پیش بینی است. به عنوان مثال، دندان جلو در فک بالا تقریباً در تمام موارد یک کانال دارد. اما در برخی افراد تفاوت هایی مشاهده می شود که کاملاً طبیعی است. مشخص نمودن این تفاوت ها بسیار دشوار است زیرا کانال های پالپ بسیار ریز هستند. پنهان ماندن یک کانال می تواند به آبسه مجدد دندان، سال ها پس از درمان ریشه اولیه منجر شود که مجدداً به درمان نیاز خواهد داشت. استفاده از سی تی اسکن دندانپزشکی و نیز میکروسکوپ دندانپزشکی طی عصب کشی دندان توانسته است بروز این مشکل را تا میزان زیادی کاهش دهد.

آبسه دندان پس از عصب کشی
آبسه دندان پس از عصب کشی

ترک خوردن ریشه

پس از انجام درمان ریشه (عصب کشی) ریشه های دندان نسبت به گذشته شکننده تر خواهند شد. هر چند قرار دادن روکش روی دندان به حفظ آن در برابر فشار ناشی از جویدن کمک می کند، اما هنوز هم ممکن است سال ها بعد در آن ترک ایجاد شود. بعلاوه، بسیار نادر اما ممکن است که خود درمان ریشه موجب ترک ریشه دندان شود. باکتری ها از طریق این ترک وارد ریشه می شوند و همانجا باقی می مانند. تشخیص ترک های ریشه ها در زمان انجام درمان ریشه تقریباً غیر ممکن است و تنها زمانی وجود آنها تأیید می شود که بعد از عدم بهبود عفونت، دندان کشیده می شود.

آبسه دندان پس از عصب کشی
آبسه دندان پس از عصب کشی

نفوذ باکتری از راه روکش دندان

در صورتی که پس از اتمام درمان ریشه روی دندان روکش قرار گیرد کانال ریشه را سیل می کند و می تواند دندان را از سر تا نوک ریشه در برابر نفوذ باکتری محافظت کند. به مرور زمان، ممکن است این سیل شکسته شود، که معمولاً در نتیجه پوسیدگی دندان یا فشار است. باکتری می تواند از راه روکش به کانال پر شده دندان نفوذ پیدا کند. در صورتی که این اتفاق بیافتد، ریشه دیگر سیل نیست و باکتری می تواند درون دندان و ریشه های آن پنهان شود. در نهایت می تواند موجب عفونت بافت های اطراف دندان شود.

آبسه دندان پس از عصب کشی
آبسه دندان پس از عصب کشی

آبسه لثه

طی فرایند درمان ریشه بافت نرم داخلی دندان تخلیه می شود و از داخل سیل می شود. این کار مانع گسترش عفونت های بعدی درون دندان درمان شده خواهد شد. با این حال، بیرون دندان همچنان آسیب پذیر باقی می ماند. از خارج، لثه به دندان و نیز استخوان فک متصل است. با دو مرتبه مسواک زدن در طول روز و نیز کشیدن روزانه نخ دندان این اتصال دست نخورده باقی می ماند و در برابر نفوذ باکتری ها محافظت خواهد شد. اگر بهداشت دهان به خوبی رعایت نشود، بیماری لثه گسترش خواهد یافت و در نهایت به آبسه لثه اطراف دندانی ختم خواهد شد که قبلاً تحت درمان ریشه قرار گرفته است.

پیشگیری از آبسه دندان پس از درمان ریشه

رعایت بهداشت دهان و دندان و نیز چکاپ دندانپزشکی منظم پس از درمان ریشه بهترین محافظ ها در برابر عفونت و آبسه در آینده هستند. با مشاهده نخستین علائم درد دندان، مهم است که به فکر مراقبت های دندانپزشکی باشید تا به منشاء بروز درد پی ببرید. در صورتی که در کنار دندانی که قبلاً تحت درمان ریشه قرار گرفته آبسه ایجاد  شود، برای نجات دندان دو راه وجود دارد: درمان مجدد ریشه یا تخلیه ی عفونت با روش جراحی.